Mbyllja e Gjashtëmujorit: Çfarë Duhet të Kontrollojë Biznesi Juaj

Nuk ekziston asnjë detyrim ligjor për "mbyllje të gjashtëmujorit" si term i veçantë, as në Ligjin 29/2023 (tatimi mbi të ardhurat), as në Ligjin 92/2014 (TVSH-ja). DPT nuk kërkon deklaratë të veçantë në qershor, dhe QKB nuk ka afat gjysmëvjetor. Mbyllja e gjashtëmujorit është zakon praktik i përdorur nga bizneset dhe kontabilistët si pikë kontrolli e mesit të vitit, jo detyrim që gjendet diku në ligj.

Arsyeja pse ia vlen: shumica e detyrimeve tatimore shqiptare llogariten mbi bazë kumulative vjetore, xhiro, pragje, këste. Nëse prisni deri në dhjetor për t'i kontrolluar, çdo problem ka pasur gjashtë muaj kohë të grumbullohet. Një rishikim në fund të qershorit ju lë ende gjashtë muaj për të korrigjuar drejtimin, para se afatet reale të fund-vitit (31 mars dhe 31 korrik) t'ju afrohen të papërgatitur.

Kontrolli praktik i gjashtëmujorit mbulon pesë fusha:

• xhiroja kumulative kundrejt pragjeve të TVSH-së
• afrimi drejt pragut 14,000,000 lekë të tatimit 0% mbi fitimin
• kësti i parapagimit të tatimit mbi fitimin
• rregullsia e listëpagesave dhe amortizimi
• higjiena e përgjithshme kontabël: rakordim bankar, arkëtueshme, pagueshme, inventar

Renditja poshtë ndjek logjikën e kontrollit: fillon me xhiron, sepse gjithçka tjetër varet prej saj.

Regjistrimi për TVSH në Shqipëri nuk është çështje zgjedhjeje kur xhiroja kalon një prag të caktuar. Ligji 92/2014, Neni 117 pika 2, ia delegon Këshillit të Ministrave përcaktimin e shifrës, dhe VKM 953/2014, Neni 11 pika 1, e fikson: regjistrimi bëhet i detyrueshëm mbi 10,000,000 lekë xhiro vjetore, ndërsa regjistrimi vullnetar lejohet nga 5,000,000 lekë e sipër.

Pika që humbet shumica: "12 muajt njëpasnjëshëm" të përmendur në Nenin 122 të Ligjit 92/2014 nuk janë 12 muaj rrotullues. Udhëzimi 6/2015, Neni 75 pika 1, e përkufizon shprehimisht si vitin kalendarik (janar deri dhjetor). Kjo krijon dy skenarë të ndryshëm regjistrimi. Nëse e kaloni pragun brenda vitit në vazhdim, kërkesa për regjistrim bëhet menjëherë, brenda 15 ditëve nga dita e fundit e muajit kalendarik në të cilin ndodh kalimi (Neni 122 pika 1). Nëse e mbyllni vitin nën prag, por xhiroja vjetore totale e kalon atë, regjistrimi kërkohet brenda datës 15 janar të vitit pasardhës.

Në qershor keni gjashtë muaj të dhëna reale. Projektoni xhiron mbi bazën e tyre. Nëse gjashtëmujori i parë tregon se do të kaloni 10 milionë lekë deri në dhjetor, filloni të përgatitni regjistrimin tani, jo në janar nën presion.

Individët tregtarë, të vetëpunësuarit dhe entitetet me të ardhura bruto deri në 14,000,000 lekë në vit paguajnë 0% tatim mbi fitimin, në fuqi deri më 31 dhjetor 2029 (Ligji 29/2023, Neni 69 pika 1, shkronja "dh"). Ky prag përfshin edhe profesionet e lira (avokatë, kontabilistë, arkitektë, mjekë privatë), pas vendimit të Gjykatës Kushtetuese, datë 27 qershor 2024, që shfuqizoi përjashtimin e tyre nga regjimi 0%.

Nëse rishikimi i gjashtëmujorit tregon se xhiroja juaj vjetore projektohet të kalojë 14 milionë lekë, mos prisni deri në janar për ta zbuluar. Kalimi i pragut ju nxjerr nga regjimi 0% dhe ju fut te rregullat e zakonshme të tatimit mbi fitimin. Nëse jeni afër kufirit, konsultohuni tani: mund të ndikojë vendimin nëse duhet të hapni SHPK, apo si e strukturoni faturimin për pjesën e mbetur të vitit. Për detajet e plota të regjimit 0% dhe çfarë ndodh pas pragut, shihni udhëzuesin tonë të plotë.

Nëse jeni jashtë regjimit 0% (xhiro mbi 14 milionë lekë), tatimi mbi fitimin parapaguhet gjatë vitit, jo vetëm në momentin e deklaratës vjetore. Këstet paguhen ose mujore, brenda datës 15 të çdo muaji, ose tremujore, brenda fundit të tremujorit përkatës: 31 mars, 30 qershor, 30 shtator dhe 31 dhjetor.

Gjashtëmujori mbyllet pikërisht me njërin prej këtyre afateve, 30 qershorin. Nëse e keni humbur ose e keni llogaritur gabim këstin e tremujorit të dytë, korrigjojeni tani. Edhe bizneset nën regjimin 0% mbeten teorikisht të detyruara për këto këste, thjesht me vlerë zero për sa kohë qëndrojnë nën pragun 14 milionë lekë.

Përtej pragjeve dhe kësteve, gjashtëmujori është momenti i mirë për tri kontrolle bazë që parandalojnë surpriza në dhjetor.

Rakordimi bankar. Krahasoni gjendjen në librat kontabël me ekstraktin bankar për çdo llogari. Diferencat e pashpjeguara në qershor bëhen shumë më të vështira për t'u gjurmuar në dhjetor, kur transaksionet janë grumbulluar për gjashtë muaj shtesë.

Arkëtueshmet dhe pagueshmet. Bëni një listë të faturave të papaguara nga klientët (arkëtueshme) dhe atyre që u detyroheni furnitorëve (pagueshme), të renditura sipas moshës. Një faturë e papaguar prej katër muajsh ka shumë më pak gjasa të arkëtohet se një prej dy javësh.

Inventari. Nëse biznesi mban stok, një numërim i shpejtë në qershor zbulon diferencat, humbje, gabime regjistrimi, ndërsa ende ka kohë të korrigjohet shkaku, jo vetëm pasoja në bilanc.

Listëpagesat (lista e pagave) deklarohen çdo muaj: brenda datës 20 të muajit pasardhës për subjektet e regjistruara për TVSH, ose çdo tremujor brenda datës 20 të muajit pasardhës për të vetëpunësuarit dhe individët tregtarë që nuk janë të regjistruar për TVSH (Ligji 29/2023, Neni 65 pika 1). Nuk ekziston deklaratë vjetore e veçantë e punëdhënësit. E vetmja deklaratë vjetore universale është ajo e tatimit mbi fitimin, deri më 31 mars (Neni 61 pika 2). Në qershor, krahasoni listëpagesat e gjashtë muajve të parë me kontratat aktive. Një punonjës i larguar në shkurt që vazhdon të shfaqet në listëpagesat e prillit është gabim që kushton gjobë.

Amortizimi i aktiveve afatgjata ndryshon sipas kategorisë: kompjuterat, sistemet e informacionit dhe software me 25% në vit; ndërtesat dhe instalimet me 5%; aktivet jo të trupëzuara me 15%; të gjitha aktivet e tjera të biznesit, përfshirë automjetet, me 20% (Ligji 29/2023, Neni 51). Kontrolloni nëse pajisjet e blera janar deri qershor janë shtuar në regjistrin e amortizimit me normën e saktë, jo me atë të vjetër.

Rishikimi i gjashtëmujorit nuk zëvendëson dy afatet e vërteta ligjore të fund-vitit. Deklarata e tatimit mbi fitimin dorëzohet pranë DPT-së deri më 31 mars të vitit pasardhës (Ligji 29/2023, Neni 61 pika 2), bashkë me bilancin kontabël. Pasqyrat financiare vjetore dorëzohen veç e veç pranë QKB-së deri më 31 korrik, siç e shpjegojmë në udhëzuesin për dorëzimin e pasqyrave financiare.

Nëse gjatë rishikimit vëreni se biznesi po i afrohet kufijve që aktivizojnë auditim të detyrueshëm, kontrolloni kur bëhet i detyrueshëm auditimi financiar, që të mos ju zërë befasi në janar. Nëse rritja e biznesit ka ndryshuar edhe strukturën ligjore që keni në plan, kalimi nga person fizik te SHPK, ose nevoja për NIPT të ri për një aktivitet shtesë, gjashtëmujori është koha e duhur ta rishikoni bashkë me planin e biznesit tuaj, jo në dhjetor kur opsionet janë më të pakta.

Për kontabilitetin dhe pasqyrat financiare në tërësi, shihni guidën tonë të plotë. Nëse rishikimi i gjashtëmujorit ju ka zbuluar probleme, na kontaktoni për një rishikim profesional përpara se afatet e fund-vitit t'ju afrohen.