Amortizimi — Llogaritja dhe Normat në Shqipëri
Valbona Xhanaj, Konsulente Tatimore & Doganore e çertifikuar nga IKM, me mbi 30 vjet përvojë, ju shpjegon amortizimin e aktiveve — metodat, normat ligjore dhe efektin mbi fitimin e tatueshëm.
Permbajtja
Çfarë është amortizimi dhe pse ka rëndësi
Amortizimi është shpërndarja sistematike e kostos së një aktivi afatgjatë gjatë jetës së tij të dobishme. Kur biznesi blen pajisje, automjet ose ndërtesë, kostoja nuk njihet e gjitha si shpenzim në momentin e blerjes — por shpërndahet gjatë viteve të përdorimit. Sipas Ligjit nr. 29/2023 "Për Tatimin mbi të Ardhurat" (neni 51), amortizimi është një nga shpenzimet e zbritshme më të rëndësishme për bizneset.
Pse ka rëndësi: amortizimi ul fitimin e tatueshëm, pasqyron konsumin real të aktivit, ndikon bilancin në pasqyrat financiare (vlera neto e aktiveve), dhe ndikon vendimet për investime (zëvendësimi i pajisjeve). Llogaritja korrekte e amortizimit ndikon drejtpërdrejt tatimet — një gabim mund të sjellë gjobë nga DPT-ja.
Metodat dhe normat e amortizimit
Normat standarde në Shqipëri (për qëllime tatimore, sipas ligjit për tatimin mbi fitimin):
| Kategoria | Norma | Jeta e dobishme |
|---|---|---|
| Ndërtesat | 5% | 20 vjet |
| Makineritë dhe pajisjet | 20% | 5 vjet |
| Mjetet e transportit | 20% | 5 vjet |
| Kompjuterët dhe software | 25% | 4 vjet |
| Mobiljet e zyrës | 20% | 5 vjet |
Për qëllime tatimore, nga 1 janari 2024 Ligji 29/2023 lejon vetëm metodën lineare me normat fikse më sipër; metoda degresive u hoq. Metoda degresive (norma më e lartë në vitet e para) dhe metoda sipas njësive (bazuar në prodhimin real, p.sh. km për automjete) mund të përdoren vetëm për qëllime kontabël/raportimi, jo për llogaritjen e tatimit. Ne zbatojmë metodën e duhur për çdo biznes, si për tatimin ashtu edhe për pasqyrat financiare.
Tabela e amortizimit — si ta përgatisni
Tabela e amortizimit regjistron për çdo aktiv: përshkrimin (emri, marka, numri serial), datën e blerjes, koston fillestare, normën e amortizimit, amortizimin vjetor, amortizimin e akumuluar, dhe vlerën neto (kostoja − amortizimi).
| Viti | Amortizimi vjetor | Amortizim i akumuluar | Vlera neto |
|---|---|---|---|
| 1 | 400,000 | 400,000 | 1,600,000 |
| 2 | 400,000 | 800,000 | 1,200,000 |
| 3 | 400,000 | 1,200,000 | 800,000 |
| 4 | 400,000 | 1,600,000 | 400,000 |
| 5 | 400,000 | 2,000,000 | 0 |
Shembulli më sipër tregon automjet të blerë me 2,000,000 lekë, norma 20%. Programet kontabël si Financa 5 gjenerojnë tabelën automatikisht, por ne verifikojmë çdo vit që pasqyrat financiare të pasqyrojnë vlera korrekte.
Për amortizimin e aktiveve në sektorin e ndërtimit — me projektet shumëvjeçare dhe makineritë e rënda — lexoni kontabilitetin për ndërtimin.