Mospërputhja në Inventar që DPT-ja Kap gjatë Kontrollit — dhe Sa Kushton
Valbona Xhanaj, kontabiliste me 35 vjet përvojë, e çertifikuar për konsulencë tatimore e doganore, tregon cilat mospërputhje inventari DPT-ja identifikon gjatë kontrolleve tatimore — dhe pse diferencat e padokumentuara kthehen në gjoba dhe tatim shtesë.
Permbajtja
1Çfarë shikon DPT-ja kur kontrollon inventarin tuaj
Kontrolli tatimor i inventarit fillon me një krahasim të thjeshtë: stoku sipas bilancit tuaj vs stoku fizik i numëruar. Nëse ka diferencë — dhe pothuajse gjithmonë ka — inspektori kërkon dokumentacion.
Pa dokumentacion, diferenca trajtohet si e ardhur e fshehur: mallra të shitura pa faturë. Pasoja: TVSH 20% mbi vlerën e munguar + tatim fitimi 15% + kamatë-vonesë 0.06%/ditë + gjobë administrative. Për biznes me 2 milionë lekë diferencë inventari të padokumentuar: detyrimi mund të arrijë 700,000-900,000 lekë.
Metodat e vlerësimit (FIFO vs Mesatare e Ponderuar) ndikojnë drejtpërdrejt fitimin e deklaruar — dhe nëse ndërroni metodë pa justifikim, DPT-ja e konsideron manipulim tatimor.
2Inventarizimi vjetor — detyrimi që shumica e bizneseve e bën gabim
Ligji kërkon inventarizim fizik të paktën një herë gjatë periudhës raportuese (viti ushtrimor mbyllet më 31 dhjetor). Por shumica e bizneseve e bëjnë si formalitet — numërim i shpejtë, pa procesverbal, pa komision. Kjo u kushton kur vjen kontrolli.
Procesi i pranueshëm nga DPT-ja kërkon: (1) ndalim lëvizjesh stoqesh gjatë numërimit, (2) numërim fizik artikull pas artikulli, (3) krahasim me gjendjen kontabël, (4) dokumentim i diferencave (manka dhe surplus), (5) procesverbal i miratuar nga komisioni.
Pa këtë zinxhir dokumentar, çdo mankë konsiderohet shitje e fshehur. Çdo surplus konsiderohet blerje pa faturë. Të dyja sjellin gjoba.
3Humbjet e inventarit — kur DPT-ja i pranon dhe kur jo
Manka, prishje, vjetërsim — janë realitet biznesi. Por DPT-ja i pranon si shpenzim të zbritshëm vetëm me dokumentacion specifik:
- Manka normale (deri 3%): procesverbal inventarizimi mjafton — por norma ndryshon sipas sektorit
- Mbi normat normale: kërkon komision inspektimi, arsye të dokumentuara, miratim drejtues
- Mallra të skaduara: procesverbal shkatërrimi me praninë e inspektorit tatimor — nevojitet njoftim paraprak DPT-së. Pa njoftim, shkatërrimi nuk njihet
- Humbje nga vjedhja/zjarri: raport policie ose sigurimi i detyrueshëm
Biznesi që fsheh humbjet duke i mbajtur në bilanc mallra që nuk ekzistojnë — fryn inventarin dhe e shumëfishon problemin kur vjen kontrolli.
4Importi — gabimi i kostos që shtrembëron gjithçka
Stoqet e importuara duhet të regjistrohen me kosto totale: çmimi i faturës + tarifa doganore + transport + agjent doganor. Shumica e bizneseve regjistrojnë vetëm çmimin e faturës — duke nënvlerësuar inventarin dhe shtrembëruar koston e mallrave të shitura (COGS).
Kur DPT-ja kontrollon, krahason faturat doganore me regjistrimet kontabël. Mospërputhja sjell rivlerësim të fitimit — zakonisht më lart, jo më ulët — dhe tatim shtesë mbi vite mbrapa. Ky gabim është i zakonshëm te bizneset me import nga Kina ose Turqia, ku kosto totale ndryshon 20-40% nga çmimi i faturës.
5A e dini gjendjen reale të stoqeve tuaja sot?
Bizneset me mbi 200 artikuj pa softuer të integruar (Finança 5, Bravo POS) kanë pothuajse gjithmonë diferenca inventari. Çështja nuk është nëse ka diferencë — por nëse diferenca është e dokumentuar dhe e justifikuar para se DPT-ja ta gjejë.
Nëse bilanci juaj tregon inventar 5 milionë lekë por nuk keni bërë inventarizim fizik të dokumentuar — sa prej atyre mallrave ekzistojnë realisht? Dhe sa do paguanit nëse DPT-ja ju kontrollon nesër?
Pyetje të shpeshta
- Çfarë ndodh nëse inventari fizik nuk përputhet me bilancin?
- DPT-ja e trajton diferencën e padokumentuar si shitje të fshehur (manka) ose blerje pa faturë (surplus). Manka: TVSH 20% + tatim fitimi 15% mbi vlerën e munguar. Surplus: pyetje se ku janë blerë mallrat — pa faturë, konsiderohet ekonomi informale.
- A duhet ta njoftoj DPT-në para shkatërrimit të mallrave të skaduara?
- Po. Pa njoftim paraprak, shkatërrimi nuk njihet si shpenzim i zbritshëm. DPT-ja kërkon procesverbal me praninë e inspektorit ose me kompani të autorizuar asgjësimi. Pa dokumentacion, mallrat e fshira konsiderohen të shitura pa faturë.
- Sa shpesh duhet bërë inventarizimi fizik?
- Minimumi ligjor: të paktën një herë gjatë periudhës raportuese vjetore (që mbyllet më 31 dhjetor). Por bizneset me stok që lëviz shpejt duhet ta bëjnë tremujore. Sa më rrallë numëroni, aq më e madhe diferenca — dhe aq më e vështirë të justifikohet para DPT-së.