Punësimi dhe Ligji i Punës: Udhëzues i Plotë për Punëdhënësit në Shqipëri

Edhe nëse jepni fjalën me dorë, ligji kërkon kontratë me shkrim. Nëse kontrata nuk lidhet me shkrim për arsye të justifikuara, punëdhënësi detyrohet ta hartojë brenda 7 ditëve nga data e fillimit të punës. Pa kontratë të shkruar, çdo mosmarrëveshje zgjidhet në favor të punonjësit. Kjo është arsyeja pse kontrata e shkruar nuk është formalitet, por mburojë ligjore për punëdhënësin.

Kontratë pa afat (e përhershme)

Rregulli i përgjithshëm në Kodin e Punës: kontrata e punës lidhet pa afat. Kjo do të thotë se marrëdhënia e punës vazhdon pa datë përfundimi, derisa njëra palë vendos ta zgjidhë sipas procedurave ligjore. Shumica e punësimeve në Shqipëri bien në këtë kategori. Nëse kontrata nuk specifikon llojin, prezumohet pa afat.

Kontratë me afat (e përkohshme)

Kontrata me afat kërkon arsye objektive që lidhet me natyrën e përkohshme të punës: zëvendësim punonjësi në leje, projekt i caktuar me datë përfundimi, sezon turistik ose bujqësor. Pa arsye të dokumentuar, gjykata e konsideron kontratën pa afat.

Kujdes: nëse kontrata me afat ripërtërihet më shumë se 3 herë ose zgjat mbi 3 vjet, ajo kthehet automatikisht në kontratë pa afat. Ky rregull mbron punonjësin nga keqpërdorimi i kontratave të përkohshme. Në praktikë, shumë biznese nuk e dinë këtë rregull dhe habisin kur punonjësi kërkon të drejtat e kontratës pa afat.

Elementet e detyrueshme (12 pikë)

Çdo kontratë pune duhet të përmbajë:

1. Identitetin e palëve (punëdhënësi dhe punonjësi)
2. Vendin e punës
3. Përshkrimin e përgjithshëm të punës
4. Datën e fillimit
5. Kohëzgjatjen (për kontrata me afat)
6. Kohëzgjatjen e pushimit të paguar
7. Afatin e njoftimit për zgjidhje
8. Elementet e pagës dhe datën e pagesës
9. Orarin normal javor
10. Referencën në kontrata kolektive (nëse ka)
11. Periudhën e provës
12. Llojet dhe procedurat e masave disiplinore

Nëse mungon ndonjë element, kontrata mbetet e vlefshme, por mungesa punon në favor të punonjësit në çdo mosmarrëveshje.

Punë me kohë të pjesshme dhe telepunë

Kodi i Punës njeh punën me kohë të pjesshme dhe telepunën. Në të dyja rastet, kushtet e punës nuk mund të jenë më pak të favorshme se punonjësit me orar të plotë ose punonjësit që punojnë në mjedis. Për telepunën, punonjësi kryen punën nga shtëpia ose vende të tjera të rëna dakord, duke përdorur teknologji informacioni brenda orarit të punës. Punëdhënësi duhet të sigurojë pajisjet e nevojshme dhe të respektojë të drejtën e punonjësit për të mos qenë i disponueshëm jashtë orarit.

Gjatë periudhës së provës, largimi është i thjeshtë: mjaftojnë 5 ditë njoftim me shkrim nga secila palë. Kjo është avantazhi kryesor i provës si për punëdhënësin ashtu edhe për punonjësin.

Periudha e provës zgjat 3 muaj, pavarësisht llojit të kontratës (me afat ose pa afat). Gjatë kësaj periudhe, punonjësi gëzon të gjitha të drejtat e tjera: pagë, sigurime, pushime. E vetmja ndryshim është afati i njoftimit për zgjidhje: 5 ditë në vend të 2 javëve deri 3 muajve.

Nëse kontrata nuk përmend periudhën e provës, ajo zbatohet automatikisht sipas Kodit të Punës. Ligji e prezumon provën 3-mujore edhe kur kontrata hesht. Periudha e provës nuk zbatohet nëse punonjësi ka punuar më parë për të njëjtin punëdhënës në të njëjtin pozicion. Në këtë rast, marrëdhënia fillon direkt si kontratë e plotë.

Pas përfundimit të periudhës së provës, largimi kërkon procedurë formale: njoftim me shkrim, takim, arsye, dhe respektim të afateve ligjore. Këshillë praktike: dokumentoni performancën e punonjësit gjatë provës. Nëse vendosni të mos e konfirmoni, 5 ditë njoftim me shkrim mjaftojnë, por pa dokumentim, punonjësi mund të pretendojë diskriminim.

Orët jashtë orarit kanë tavan vjetor: 200 orë. Kalimi i këtij kufiri sjell penalitete nga Inspektoriati i Punës. Tema e punësimit dhe ligjit të punës fillon pikërisht këtu, me orarin dhe kompensimin.

Orari normal

Orari i punës në Shqipëri: jo më shumë se 8 orë në ditë, 40 orë në javë. Kjo është norma ligjore dhe nuk mund të ndryshohet me kontratë individuale përveçse në favor të punonjësit. Punëdhënësi cakton orarin konkret (p.sh. 08:00 deri 16:30 me pushim dreke), por nuk mund ta kalojë normën ditore.

Orët jashtë orarit (overtime)

Kur punëdhënësi kërkon punë përtej orarit normal, zbatohen rregullat e mëposhtme:

• Limiti javor: punonjësi nuk mund të punojë më shumë se 48 orë gjithsej në javë
• Limiti vjetor: 200 orë jashtë orarit
• Kompensimi: paga normale + shtesë jo më pak se 25% (gjithsej 125% e pagës normale)
• Puna natën (22:00 deri 06:00): shtesë jo më pak se 50% (gjithsej 150%)
• Puna e mbrëmjes (19:00 deri 22:00): shtesë jo më pak se 20% (gjithsej 120%)

Shembull llogaritjeje: Punonjësi me pagë 60,000 lekë/muaj (345 lekë/orë) punon 10 orë jashtë orarit. Kompensimi: 10 x 345 x 1.25 = 4,312 lekë shtesë. Nëse 10 orët janë natën: 10 x 345 x 1.50 = 5,175 lekë shtesë.

Nëse punonjësi punon jashtë orarit dhe nuk kompenson me pushim, punëdhënësi duhet të paguajë shtesën. Nuk ka mundësi ligjore për ta shmangur.

Paga minimale 2026

Nga 1 janari 2026, paga minimale në Shqipëri është 50,000 lekë në muaj. Kjo përfaqëson rritje 25% nga 40,000 lekë (2025). Llogaria: 174 orë pune në muaj = 287.3 lekë për orë. Mbi 185,000 punonjës përfitojnë drejtpërdrejt nga kjo rritje, sipas të dhënave të qeverisë.

Paga minimale ndikon drejtpërdrejt bazën e kontributeve: asnjë punonjës nuk mund të deklarohet me pagë më të ulët se 50,000 lekë. Kjo do të thotë se edhe kontributet minimale rriten. Për llogaritje të detajuara të pagës bruto në neto, lexoni udhëzuesin tonë të dedikuar. Për metodën e llogaritjes së pagës, kemi artikull tjetër.

Kodi i Punës njeh disa lloje pushimesh. Secili ka rregulla të ndryshme për kohëzgjatjen, pagesën dhe kushtet. Kuptimi i tyre është pjesë thelësore e punësimit dhe ligjit të punës. Ja lista e plotë.

Pushimi vjetor

Nga gushti 2024 (Ligji 91/2024), çdo punonjës ka të drejtën e jo më pak se 22 ditë pune pushim vjetor. Ndryshimi kryesor: më parë norma ishte "4 javë kalendarike" (rreth 20 ditë pune). Tani standardi ligjor është 22 ditë pune.

Ndryshim tjetër i rëndësishëm: punonjësi tani mund të marrë pushim vjetor në periudha më të shkurtra se një javë. Më parë, ligji kërkonte që të paktën një javë pushim të merrej e pandërprerë. Ky kusht u hoq. Pushimi vjetor fitohet proporcionalisht: punonjësi që ka punuar 6 muaj ka të drejtën e 11 ditëve.

Pushimi i papërdorur nuk humbet automatikisht. Punonjësi ka të drejtë ta marrë brenda vitit të ardhshëm ose të kompenssohet financiarisht kur largohet.

Leja e lindjes (lehonia)

Punonjësja ka të drejtën e lejes së lindjes deri në 365 ditë kalendarike:

• 35 ditë para datës së parashikuar të lindjes (60 ditë për shtatzëni të shumëfishtë)
• 63 ditë pas lindjes, të detyrueshme (punonjësja nuk lejohet të kthehet në punë)
• Pjesa tjetër e periudhës, sipas zgjedhjes së punonjëses

Pagesë: 6 muajt e parë paguhen me 80% të pagës mesatare mujore të vitit paraardhës. 6 muajt e fundit paguhen me 50%. Për shtatzëni të shumëfishtë, leja totale zgjatet në 390 ditë.

Shembull: Punonjësja me pagë mesatare 70,000 lekë fillon lejen 35 ditë para lindjes. 6 muajt e parë: 56,000 lekë/muaj. 6 muajt pasardhës: 35,000 lekë/muaj. Gjatë lejes, punëdhënësi nuk ka të drejtë ta largojë punonjësen.

Leja e atësisë

Babai ka të drejtën e 3 ditëve pune pushim, të paguara 100% nga punëdhënësi. Kjo leje merret brenda javës së parë pas lindjes.

Leja e sëmundjes

Punonjësi ka të drejtën e 14 ditëve pushim për çdo rast sëmundjeje. Gjatë këtyre 14 ditëve, punëdhënësi paguan 80% të pagës. Pas ditës së 14-të, sigurimet shoqërore marrin përgjegjësinë dhe paguajnë 70% të pagës.

Punonjësi duhet të paraqesë raport mjekësor. Pa raport, punëdhënësi nuk ka detyrim pagese. Raporti duhet lëshuar nga mjeku i familjes ose institucioni shëndetësor ku trajtohet punonjësi.

Leja prindërore

Punonjësi me fëmijë në ngarkim ka të drejtën e:

• 12 ditë pune pushim të paguar në vit për kujdesin e fëmijëve
• 15 ditë nëse fëmija është nën 3 vjeç dhe i sëmurë
• 30 ditë shtesë pushim pa pagesë në vit, për të njëjtin qëllim

Festat zyrtare

Ditët e festave zyrtare janë pushim i paguar. Nëse punonjësi punon gjatë festave, zbatohet shtesa e orëve jashtë orarit. Lista e festave zyrtare përcaktohet me vendim të Këshillit të Ministrave çdo vit.

Gjoba për punonjës të padeklaruar: 500,000 lekë. Kjo gjobë aplikohet për çdo punonjës që kapet pa deklaratë gjatë inspektimit. Për punëdhënësin që merret seriozisht me punësimin dhe ligjin e punës, deklarimi i punonjësve është detyra e parë.

E-SIG 027: formulari i regjistrimit

E-SIG 027 dorëzohet elektronikisht në efiling.tatime.gov.al. Afatet ndryshojnë sipas situatës:

• Fillimi i aktivitetit (administrator + punonjës): brenda 48 orëve nga regjistrimi tatimor
• Punësim i ri: brenda 24 orëve nga data e punësimit
• Largim punonjësi: brenda 10 ditëve nga data e largimit

Gjoba për vonesë (por para fillimit të punës): 10,000 lekë për çdo deklaratë. Gjoba për punonjës të padeklaruar: 500,000 lekë. Diferenca është 50 herë. Deklaroni në kohë.

Si dorëzohet: Hyni në efiling.tatime.gov.al me NIPT-in e biznesit. Shkoni te seksioni "Sigurime Shoqërore dhe Shëndetësore". Zgjidhni "E-SIG 027". Plotësoni të dhënat e punonjësit: emri, numri personal, data e fillimit (ose largimit), lloji i kontratës, paga. Dorëzoni. Sistemi gjeneron konfirmim.

Kontributet e sigurimeve shoqërore dhe shëndetësore

Normat e kontributeve për vitin 2026:

Baza minimale: 50,000 lekë (paga minimale 2026). Baza maksimale për sigurime shoqërore: 176,416 lekë (mbi këtë shumë, kontributet shoqërore nuk rriten). Sigurimet shëndetësore llogariten mbi pagën bruto pa tavan.

Shembull: Punonjësi me pagë 60,000 lekë. Kontribute punëdhënësi: 60,000 x 16.7% = 10,020 lekë. Kontribute punonjësi (mbahen nga paga): 60,000 x 11.2% = 6,720 lekë. Totali mujor: 16,740 lekë.

E-SIG 025: listëpagesa mujore

Listëpagesa (E-SIG 025) dorëzohet nga data 1 deri më 20 të muajit pasardhës. Ajo mbulon kontributet e sigurimeve shoqërore, shëndetësore dhe TAP (tatimin mbi të ardhurat nga punësimi). Punëdhënësi mban kontributet e punonjësit nga paga bruto dhe paguan totalin pranë organeve tatimore brenda të njëjtit afat.

Largimi pa procedurë ligjore mund t'i kushtojë punëdhënësit deri në 12 muaj pagë dëmshpërblim. Gjykatat shqiptare janë gjithnjë e më të ashpra ndaj largimeve pa shkak. Për punëdhënësin që njeh punësimin dhe ligjin e punës, procedura e duhur nuk është opsionale.

Afatet e njoftimit

Afati i njoftimit varet nga kohëzgjatja e marrëdhënies së punës:

Njoftimi duhet të jetë me shkrim. Njoftimi gojor nuk ka vlerë ligjore.

Procedura e largimit

Kodi i Punës kërkon procedurë specifike:

1. Njoftoni punonjësin me shkrim, të paktën 72 orë para takimit
2. Mbani takimin dhe diskutoni arsyet e largimit
3. Njoftoni vendimin e largimit me shkrim, brenda 48 orëve deri në 1 javë pas takimit
4. Respektoni afatin e njoftimit sipas tabelës
5. Dorëzoni E-SIG 027 për largimin brenda 10 ditëve
6. Llogarisni dhe paguani shpërblimin për vjetërsi (nëse zbatohet)

Mospërfillja e kësaj procedure e kthen largimin në "largim pa shkak të arsyeshëm", pavarësisht arsyes reale.

Kur nuk lejohet largimi

Punëdhënësi nuk mund të largojë punonjësin gjatë:

• Shtatzënisë dhe lejes së lindjes
• Lejes së sëmundjes (deri në periudhën e mbuluar ligjërisht)
• Ushtrimit të të drejtave sindikale
• Pushimit vjetor (nëse ishte miratuar paraprakisht)

Largimi gjatë këtyre periudhave është automatikisht i pavlefshëm.

Shpërblimi për vjetërsi (severance)

Punonjësit me mbi 3 vjet shërbim kanë të drejtën e shpërblimit: 0.5 muaj pagë mesatare për çdo vit shërbimi.

Shembull 1: Punonjësi me 6 vjet pune, pagë mesatare 80,000 lekë. Shpërblimi: 6 x 0.5 = 3 muaj x 80,000 = 240,000 lekë.

Shembull 2: Punonjësi me 10 vjet pune, pagë mesatare 100,000 lekë. Shpërblimi: 10 x 0.5 = 5 muaj x 100,000 = 500,000 lekë.

Largimi pa shkak

Nëse gjykata vendos që largimi ishte pa shkak të arsyeshëm, punëdhënësi paguan dëmshpërblim deri në 12 muaj pagë. Kjo nuk përfshin shpërblimin për vjetërsi, i cili paguhet veçmas. Kostoja totale e një largimi të gabuar me punonjës 10-vjeçar mund të arrijë: 500,000 lekë shpërblim + deri 1,200,000 lekë dëmshpërblim = 1,700,000 lekë.

Ja lista e plotë e detyrimeve ligjore që ka çdo punëdhënës në Shqipëri. Përdoreni si listë kontrolli. Shkelja e secilit detyrim ka pasoja konkrete.

Kontrata dhe regjistrimi:

• Kontratë pune me shkrim brenda 7 ditëve nga fillimi i punës (shkelja: prezumim në favor të punonjësit)
• E-SIG 027 brenda 24 orëve nga punësimi (shkelja: gjobë 10,000 deri 500,000 lekë)
• Regjistrimi në sigurime shoqërore dhe shëndetësore (shkelja: gjobë + pagesë retroaktive)

Pagesa mujore:

• Listëpagesa E-SIG 025 deri më datën 20 të muajit pasardhës
• Pagesa e kontributeve (punëdhënës + punonjës) brenda datës 20 (shkelja: penalitete dhe interesa)
• Mbajtja e TAP dhe derdhja pranë tatimeve

Kushtet e punës:

• Pushim vjetor: minimum 22 ditë pune (shkelja: dëmshpërblim)
• Orari: maksimumi 8 orë/ditë, 40 orë/javë
• Overtime: shtesë 25%, me tavan 200 orë/vit (shkelja: penalitete nga Inspektoriati)
• Sigurie dhe shëndet: informim mbi rreziqet, trajnim përkatës
• Mbajtja e regjistrit të pagave, i disponueshëm për inspektorët e punës

Mbrojtja e punonjësve:

• Mosdiskriminimi në punësim, pagë dhe trajtim
• Ndalimi i ngacmimeve në vendin e punës (dispozitë e re, Ligji 91/2024)
• Mbrojtja e të dhënave personale të punonjësit

Nëse menaxhimi i këtyre detyrimeve duket i ndërlikuar, nuk jeni vetëm. Na kontaktoni dhe ne i menaxhojmë listëpagesat, kontributet dhe detyrimet e punëdhënësit për ju.

Parlamenti shqiptar miratoi Ligjin Nr. 91/2024 më 26 korrik 2024. Ligji u botua në Fletoren Zyrtare më 9 gusht 2024 dhe hyri në fuqi më 24 gusht 2024. Shumë punëdhënës nuk i njohin ende këto ndryshime, por ato zbatohen tashmë për të gjitha marrëdhëniet e punësimit dhe ligjit të punës.

Ndryshimet kryesore dhe ndikimi i tyre:

• Pushimi vjetor: rritje nga 4 javë kalendarike në 22 ditë pune. Ndikimi: punëdhënësi duhet të japë 2 ditë shtesë pushimi në vit për çdo punonjës.
• Fleksibilitet pushimi: punonjësi tani mund të marrë pushim në periudha më të shkurtra se 1 javë. Ndikimi: planifikimi i pushimeve bëhet më fleksibël por kërkon sistem gjurmimi.
• Punësimi i përkohshëm i të huajve: rregullim i ri për punonjësit e huaj me kontrata të përkohshme. Ndikimi: procedura shtesë për bizneset me punonjës të huaj.
• Ndalimi i ngacmimeve: dispozita të reja për mbrojtjen nga ngacmimet në vendin e punës. Ndikimi: punëdhënësi duhet të ketë politikë të shkruar kundër ngacmimeve.
• Telepuna: rregullim i detajuar i punës nga distanca dhe punës në shtëpi. Ndikimi: kontratat e telepunës duhet të specifikojnë orarin, pajisjet dhe kushtet.
• Agjencitë e punësimit: rregullim i punësimit të përkohshëm përmes agjencive. Ndikimi: bizneset që përdorin agjenci duhet të verifikojnë pajtueshmërinë.

Çfarë duhet të bëni: rishikoni kontratat ekzistuese, përditësoni politikat e brendshme, dhe sigurohuni që pushimi vjetor reflekton 22 ditët e reja.