Ligji i Punës 2024: Çfarë Ndryshoi me Ligjin 91/2024 dhe Si Prek Punëdhënësin

Ligji 91/2024 amendamentoi dy nene specifike të Kodit të Punës (Ligji Nr. 7961): nenin që rregullon kohëzgjatjen e pushimit vjetor dhe nenin për organizimin e tij.

Reforma erdhi si pjesë e harmonizimit me standardet e Bashkimit Europian dhe me nevojat e tregut të punës post-pandemi, ku fleksibiliteti dhe ekuilibri punë-jetë privë kanë fituar rëndësi.

Është e rëndësishme të dihet: Ligji 91/2024 ndryshoi vetëm rregullat e pushimit vjetor. Dispozitat e tjera të Kodit të Punës - telepuna, leja prindore, leja e lehonisë, mbrojtja nga ngacmimi, pushimi kolektiv - ekzistonin para këtij ligji dhe mbeten pjesë e Kodit të konsoliduar 2024 pa ndryshim nga 91/2024.

---

Ky është ndryshimi kryesor i Ligjit 91/2024.

Krahasimi para dhe pas

Sqarimi i konfuzionit fillestar

Kur u botua informacioni fillestar, shumë punonjës lexuan "22 ditë" kundrejt "28 ditëve" të mëparshme si humbje 6 ditësh. Konfederata e Sindikatave Shqiptare kërcënoi me protesta.

Kuvendi sqaroi: "22 ditë pune" nënkupton ditë pune (e hënë-e premte), duke mos llogaritur të shtunën dhe të dielën. 22 ditë pune barazon 30 ditë kalendarike, jo 22 ditë kalendarike. Rezultati ishte pozitiv: +2 ditë pune shtesë. Protestat u anuluan.

Llogaritja: 22 ditë pune + 8 ditë fundjavë (4 fundjavë) = 30 ditë kalendarike. Krahasuar me 28 ditët kalendarike të mëparshme, punonjësi fiton 2 ditë shtesë.

---

Ndryshimi i dytë i Ligjit 91/2024 heq kufizimin ekzistues: pushimi nuk duhet dhënë domosdoshmërisht si "jo më pak se 1 javë kalendarike e pandërprerë".

Para ndryshimit

Ligji parashikonte pushim minimal të pandërprerë prej 1 jave kalendarike. Punëdhënësi nuk mund ta copëzonte pushimin gjithmonë sipas nevojave operative.

Pas ndryshimit

Tani punëdhënësi dhe punonjësi mund të bien dakord për pushim edhe në periudha 1-2 ditore. Kjo i jep fleksibilitet operacional bizneseve të vogla ku largesa e njëkohshme 5-ditore e 1 punonjësi mund të ndikojë aktivitetin.

Rregullat që mbeten identike

Ligji 91/2024 nuk preki rregullat vijuese - të cilat mbeten si ishin:

• Njoftimi 30-ditor: Punëdhënësi cakton datën duke njoftuar punonjësin jo më pak se 30 ditë para fillimit.
• Afati i transferimit: Pushimi i papërdorur duhet dhënë brenda vitit punues ose deri në fund të tremujorit të parë të vitit pasues.
• Kompensimi i ndaluar: Pushimi vjetor nuk mund të zëvendësohet me pagesë - vetëm nëse ndërpritet marrëdhënia e punës.
• Pageshmëria gjatë pushimit: Punonjësi merr pagë të plotë gjatë gjithë pushimit vjetor.
• Sëmundja gjatë pushimit: Nëse punonjësi sëmuret me raport mjekësor gjatë pushimit, ato ditë nuk llogariten si pushim vjetor.

---

Kodi i Punës i konsoliduar 2024 përfshin dispozita të rëndësishme që ekzistonin para Ligjit 91/2024. Si punëdhënës, duhet t'i njihni - edhe pse nuk janë risi e 2024-ës.

Telepuna dhe puna nga shtëpia

Kodi parashikon të drejtën e punës nga distanca (telework). Telepuna kërkon kontratë të shkruar ose shtojcë ndaj kontratës ekzistuese. Punëdhënësi furnizon dhe mirëmban mjetet teknologjike, me përjashtim nëse palët bien dakord ndryshe me shkrim.

Punonjësi i telepunës gëzon të njëjtat të drejta si punonjësi me prezencë fizike, duke përfshirë 22 ditë pune pushim vjetor.

Leja e lehonisë dhe leja e babait

Leja e lehonisë zgjat 1 vit total. Periudha e detyrueshme: 35 ditë para lindjes dhe 63 ditë pas lindjes. Pagesa bëhet nga ISSH-ja. Punëdhënësi nuk mund ta largojë punonjësen gjatë lehonisë.

Pas 63 ditëve post-lindjes, deri sa fëmija të mbushë 1 vjeç, nëna ka të drejtë të punojë 6 orë (paguhet si 8 orë). Kjo e drejtë mund t'i transferohet edhe babait.

Leja prindore e papaguar

Punonjësi me 1 vit pune të pandërprerë ka të drejtë për leje prindore të papaguar minimumi 4 muaj, deri sa fëmija të mbushë 6 vjeç. Punëdhënësi nuk mund ta refuzojë nëse plotësohet kriteri i 1 vitit.

Mbrojtja nga ngacmimi dhe diskriminimi

Kodi ndalon shprehimisht ngacmimin seksual dhe diskriminimin. Barrën e provës e mban punëdhënësi. Kompensimi i punonjësit të diskriminuar mund të arrijë deri 6 paga mujore shtesë.

Pushimi kolektiv

Kur biznesi futet në pushim kolektiv, ditët llogariten ndaj pushimit vjetor minimal 22-ditor. Njoftimi bëhet jo më pak se 30 ditë para. Nëse pushimi kolektiv e kalon 22 ditë pune, punëdhënësi detyrohet për ditë shtesë.

---

Ligji 91/2024 hyri në fuqi 25 gusht 2024. Nëse kontratat ose regjistrat e pushimeve nuk janë përditësuar, jeni në rrezik gjatë inspektimeve të Inspektoratit të Punës. Për punëdhënësin e parë, shikoni edhe guidën e plotë të punësimit të punonjësit të parë.

Checklist konformiteti

Hapi 1 - Kontrolloni kontratat individuale

Kontrata me formulën "pushim sipas Kodit të Punës" është automatikisht konforme. Kontrata që specifikon "20 ditë pune" duhet ndryshuar me 22 ditë.

Hapi 2 - Kontrolloni marrëveshjen kolektive (nëse keni)

Nëse marrëveshja kolektive parashikonte "4 javë kalendarike" ose "20 ditë pune", duhet riparë dhe miratuar sërish.

Hapi 3 - Përditësoni sistemin e gjurmimit të pushimeve

Çdo punonjës duhet të tregojë 22 ditë minimale si kuotë vjetore. Rillogaritni nëse dikush ka pushim të akumuluar bazuar në normën e vjetër.

Hapi 4 - Informoni punonjësit me shkrim

Njoftojini punonjësit se kanë 2 ditë shtesë pushim nga 25 gushti 2024. Mbani konfirmim të marrjes së njoftimit.

Hapi 5 - Dokumentoni çdo pushim

Regjistri duhet të përmbajë: datat, njoftimin 30-ditor, firmën e punonjësit. Inspektorati kërkon këtë dokumentacion gjatë kontrolleve.

Hapi 6 - Verifikoni pushimet e vitit 2024

Punonjësi që ka marrë pushim para 25 gushtit me normën 20-ditore dhe nuk ka marrë pushim pas kësaj date, ka ende 2 ditë shtesë në dispozicion deri në fund të Q1 2025.

Rreziku i inspektimeve

Inspektorati i Punës gjatë kontrolleve vëren: numrin e ditëve të pushimit vjetor, dokumentacionin e njoftimit 30-ditor, regjistrin e pushimeve për çdo punonjës, dhe nëse pushimi është kompensuar me para. Bizneset e vogla nuk janë të imunizuara - inspektimet mund të nisin edhe nga ankesa e punonjësit.

---

Ligji 91/2024 sjell dy ndryshime të qarta: 22 ditë pune pushim vjetor dhe fleksibilitet në planifikimin e tyre. Por Kodi i Punës 2024 i konsoliduar ka edhe dispozita për telepunën, lejen prindore dhe mbrojtjen nga diskriminimi - që shumë punëdhënës të vegjël ende nuk i kanë të dokumentuara saktë.

Kontratat e punës dhe listëpagesat janë të lidhura drejtpërdrejt me detyrimet e ligjit të punës. Gabimi në njërin ndikon tjetrin - dhe shpesh del gjatë një inspektimi ose kur largohet një punonjës. Shikoni edhe udhëzuesin e plotë të ligjit të punës për kontekst të gjerë.

Nëse doni të rishikoni konformitetin e biznesit tuaj ndaj Kodit të Punës 2024, na kontaktoni.

---

*Bazuar në Ligjin Nr. 91/2024, datë 26 korrik 2024, dhe Kodin e Punës të konsoliduar 2024. Për çështje specifike ligjore konsultohuni me avokat pune. Për detyrimet kontabël dhe tatimore të lidhura me pagat, jemi në dispozicion.*