Tatimi mbi Vlerën e Shtuar (TVSH): Udhëzuesi i Plotë për Bizneset në Shqipëri

TVSH-ja funksionon me dy komponentë që çdo biznes duhet të njohë:

TVSH e arkëtueshme (output) është shuma që biznesi mbledh nga klientët kur shet mallra ose shërbime. Kur lëshoni një faturë 100,000 lekë me TVSH 20%, arkëtoni 120,000 lekë, ku 20,000 lekë janë TVSH output.

TVSH e zbritshme (input) është shuma që biznesi paguan tek furnitorët kur blen mallra ose shërbime për veprimtarinë e tij. Kur merrni një faturë furnitori 50,000 lekë me TVSH 20%, paguani 60,000 lekë, ku 10,000 lekë janë TVSH input.

Detyrimi neto = TVSH output minus TVSH input. Këtë diferencë ia dorëzoni shtetit çdo muaj.

Shembull praktik: restorant në Tiranë

Një restorant ka shitje mujore 2,000,000 lekë (pa TVSH) dhe blerje 800,000 lekë (pa TVSH). Llogaritja:

• TVSH output: 2,000,000 × 20% = 400,000 lekë
• TVSH input: 800,000 × 20% = 160,000 lekë
• Detyrimi neto: 400,000 - 160,000 = 240,000 lekë për t'u paguar

Nëse në një muaj TVSH input kalon TVSH output (p.sh. blerje të mëdha pajisje), diferenca nuk humbet. Ajo bartet si kredit TVSH në periudhën pasardhëse. Pas 3 muajsh radhazi me kredit, biznesi mund të kërkojë rimbursim cash.

Baza e TVSH-së së tatueshme përfshin: çmimin e furnizimit pa TVSH, subvencionet e lidhura me çmimin, detyrimet doganore, komisionet, kostot e ambalazhimit dhe transportit kur përfshihen në çmim (neni 42, Ligji 92/2014).

Në thelb, TVSH-ja është neutrale për biznesin. Konsumatori përfundimtar e mban barrën, ndërsa biznesi vepron si agjent mbledhës për shtetin. Kjo neutralitet funksionon vetëm kur biznesi mban regjistrat e sakta dhe dorëzon deklaratën në kohë. Çdo gabim në llogaritje, çdo faturë e humbur, e prish këtë ekuilibër dhe e kthen TVSH-në në kosto reale.

Shembull i dytë: hotel me normë 6%

Një hotel në bregdet ka të ardhura mujore 3,000,000 lekë nga akomodimi (normë 6%) dhe blerje 1,500,000 lekë me normë standarde 20%.

• TVSH output: 3,000,000 × 6% = 180,000 lekë
• TVSH input: 1,500,000 × 20% = 300,000 lekë
• Rezultati: 180,000 - 300,000 = -120,000 lekë kredit

Hoteli nuk paguan TVSH këtë muaj. Krediti i 120,000 lekëve bartet në muajin pasardhës. Kjo situatë është tipike për sektorin e turizmit, ku norma e output (6%) është shumë më e ulët se norma e input (20%).

Shqipëria zbaton katër nivele normash TVSH, plus kategoritë e përjashtuara:

Norma standarde: 20%

Zbatohet mbi shumicën e mallrave dhe shërbimeve brenda territorit të Shqipërisë. Çdo furnizim që nuk hyn në kategoritë e mëposhtme tatohet me 20%. Kjo përfshin: shitjen e mallrave (ushqime, veshje, elektronikë, materiale ndërtimi), shërbime profesionale (kontabilitet, avokati, konsulencë), shërbime teknike (riparime, instalime), qera e ambjenteve komerciale, dhe shumicën e transaksioneve B2B dhe B2C.

Norma e reduktuar: 6%

Zbatohet për: shërbime akomodimi (hotele, bujtina, agriturizma të çertifikuara), libra dhe e-books, autobuzë elektrikë, dhe reklamat në median audiovizive. Kjo normë u ul në 6% për sektorin e akomodimit turistik në vitin 2018 (nga 20%).

Norma e reduktuar: 10%

Zbatohet për inpute bujqësore: plehëra, pesticide, fara, fidanë. Kjo mbështet sektorin bujqësor me kosto më të ulëta inputi.

Norma zero: 0%

Zbatohet për: eksportet e mallrave dhe shërbimeve jashtë Shqipërisë, transportin ndërkombëtar, furnizimet për diplomatë dhe organizata ndërkombëtare, arin e shitur Bankës së Shqipërisë.

Furnizime të përjashtuara

Kategoritë e përjashtuara përfshijnë: shërbime financiare (bankare, sigurime), shërbime shëndetësore publike, arsim publik, shërbime postare bazë, qera banese, dhe shitja e tokës (me përjashtime).

Dallimi kritik: normë zero vs përjashtim

Biznesi me normë zero KA të drejtë të zbresë TVSH-në e inputit. Eksportuesi paguan 20% TVSH kur blen mallra nga furnitori shqiptar, por e rimburson këtë TVSH pasi furnizimet e tij janë me 0%.

Biznesi me furnizime të përjashtuara NUK ka të drejtë zbritjeje. Banka paguan 20% TVSH kur blen pajisje zyre, por nuk e rimburson dot sepse shërbimet financiare janë të përjashtuara.

Ky dallim ka ndikim të drejtpërdrejtë në koston reale të biznesit. Konfuzioni midis të dyjave është një nga gabimet më të shpeshta që ne hasim në praktikën tonë.

Regjistrimi i detyrueshëm

Çdo biznes me xhiro mbi 10,000,000 lekë (~105,000 EUR) në një vit kalendarik ka detyrim ligjor të regjistrohet për TVSH. Afati: 15 ditë nga momenti kur kaloni pragun. Gjoba për mosregjistrim është 10,000 lekë për personat fizikë dhe 15,000 lekë për personat juridikë (Ligji 9920/2008, neni 112). Kostoja e vërtetë nuk është gjoba, por TVSH-ja mbi shitjet e padeklaruara që llogaritet retroaktivisht nga data e kalimit të pragut.

Vini re: pragu i TVSH-së (10M ALL) dhe pragu i tatimit mbi fitimin (14M ALL) janë të pavarura. Një biznes me xhiro 12M ALL është njëkohësisht i regjistruar për TVSH (ngarkon 20% mbi shitje) dhe i përjashtuar nga tatimi mbi fitimin (paguan 0% CIT). Për detaje mbi deklarimin tatimor, shikoni udhëzuesin tonë.

Regjistrimi vullnetar

Bizneset me xhiro vjetore mbi 5,000,000 lekë por nën pragun e 10M ALL mund të zgjedhin regjimin normal të TVSH-së (VKM nr. 953/2014, neni 11/1). Nën 5 milionë lekë xhiro vjetore zgjedhja nuk lejohet fare. Kjo ka kuptim strategjik kur:

1. Klientët tuaj kryesorë janë biznese me TVSH. Pa regjistrim, ju nuk lëshoni faturë me TVSH dhe klienti nuk zbret inputin. Kjo ju bën furnitor më pak tërheqës.
2. Keni blerje të mëdha me TVSH. Investim në pajisje, rinovim ambienti, inventar fillestar. Pa regjistrim, 20% e blerjes mbetet kosto e parikthyeshme.
3. Planifikoni rritje të shpejtë. Nëse do të kaloni 10M brenda 12 muajsh, regjistrimi i hershëm shmang ndërprerjet operacionale.

Kujdes: regjistrimi vullnetar sjell detyrim për minimum 2 vjet. Nuk mund ta revokoni brenda kësaj periudhe. Gjatë këtyre 2 vjetëve, do të dorëzoni deklaratë mujore edhe kur nuk keni pasur transaksione (deklaratë me zero).

Si bëhet regjistrimi

Regjistrimi bëhet nëpërmjet platformës eFiling në portalin tatimet e mia. Duhet të dorëzoni kërkesën me dokumentacionin e kërkuar. DPT përpunon kërkesën zakonisht brenda 5 ditëve pune. Pas miratimit, biznesi juaj merr statusin e regjistruar për TVSH dhe NIPT-i juaj shfaqet si tatimpagues aktiv TVSH në regjistrin publik.

Biznesi i vogël pa TVSH (nën pragun 10M ALL) nuk arkëton TVSH nga klientët, nuk dorëzon deklarata mujore TVSH, dhe nuk zbret TVSH-në e blerjeve. Për këto biznese, TVSH e paguar tek furnitorët mbetet kosto operative.

TVSH-ja deklarohet çdo muaj nëpërmjet portalit efiling.tatime.gov.al. Afati: nga data 1 deri më 14 të muajit pasardhës. TVSH e muajit janar dorëzohet deri më 14 shkurt. Nëse data 14 bie në fundjavë ose ditë pushimi, afati zhvendoset në ditën e parë të punës.

Procesi hap pas hapi

1. Hyni në efiling.tatime.gov.al me NIPT-in dhe fjalëkalimin tuaj.
2. Zgjidhni "TVSH" nga menyja e majtë.
3. Zgjidhni periudhën e padeklaruar nga lista.
4. Plotësoni Librin e Shitjes: çdo faturë e lëshuar gjatë periudhës.
5. Plotësoni Librin e Blerjes: çdo faturë blerje fiskale.
6. Sistemi llogarit TVSH-në neto automatikisht.
7. Verifikoni shifrat me regjistrat tuaja para dorëzimit.
8. Dorëzoni deklaratën.
9. Kryeni pagesën brenda datës 14 nëse rezulton detyrim.

Plotësimi manual mbetet i detyrueshëm. DPT njoftoi në qershor 2022 se deklarata do të plotësohej automatikisht nga të dhënat e fiskalizimit, por vendimi u kthye pas brenda 27 ditësh. Çdo shifër futet dhe verifikohet manualisht.

Krahasoni çdo shifër me faturat e fiskalizuara para dorëzimit. Mospërputhja midis deklaratës dhe faturave të regjistruara në Platformën Qendrore të Faturave është sinjal i menjëhershëm për kontroll tatimor. Pagesa kryhet nëpërmjet bankës ose institucioneve financiare të autorizuara brenda të njëjtit afat. Transfertat bankare deri në 40,000 lekë janë pa komision në shumicën e bankave shqiptare.

Penalitetet

Vonesa sjell gjobë 10,000 lekë për çdo deklaratë, plus kamatëvonesë ditore mbi detyrimin e papaguar. Nga viti 2026, Paketa Fiskale solli plotësim dhe dorëzim automatik të deklaratës nga sistemi brenda 24 orëve nga humbja e afatit (gjoba e vonesës mbetet detyrim i tatimpaguesit). Nëse zbuloni gabime pas dorëzimit, keni dritare korrigjimi prej 36 muajsh. Kërkesa dorëzohet në helpdesk.tatime.gov.al.

Këto dy libra janë baza e deklaratës mujore të TVSH-së. Ato regjistrojnë çdo transaksion me TVSH gjatë periudhës dhe dorëzohen si pjesë e deklaratës në eFiling.

Libri i Shitjes

Regjistron çdo faturë shitje të lëshuar gjatë muajit. Kolonat e detyrueshme:

• Numri i faturës (sekuencial)
• Data e lëshimit
• NIPT i blerësit
• Përshkrimi i mallit/shërbimit
• Vlera pa TVSH
• Norma e TVSH-së (20%, 6%, 10%, ose 0%)
• Shuma e TVSH-së
• Vlera totale (me TVSH)

Libri i Blerjes

Regjistron çdo faturë blerje të pranuar gjatë muajit. Strukturë e njëjtë me Librin e Shitjes, plus NIPT i furnitorit. Vetëm faturat e fiskalizuara janë të vlefshme për zbritje. Fatura jofiskale nuk krijon TVSH input, pavarësisht se furnitori mund ta ketë ngarkuar TVSH-në.

Rakordimi me fiskalizimin

Librat duhet të përputhen me faturat e fiskalizuara në Platformën Qendrore të Faturave. Çdo mospërputhje midis librave dhe faturave të fiskalizuara nxjerr flamur të kuq gjatë kontrolleve tatimore. Ne rekomandojmë rakordimin javor, jo vetëm në fund të muajit.

Fatura tatimore e vlefshme duhet të përmbajë: NIPT e furnitorit dhe blerësit, emrin e plotë, adresën, datën, numrin sekuencial, përshkrimin, sasinë, çmimin pa TVSH, normën, TVSH-në, dhe totalin.

Kur TVSH e zbritshme (input) kalon TVSH e arkëtueshme (output), diferenca nuk humbet. Ajo bartet automatikisht si kredit në periudhën pasardhëse.

Kreditimi

Krediti akumulohet muaj pas muaji nëse biznesi vazhdon të ketë input më të lartë se output. Kjo ndodh shpesh në sektorë si: turizmi (6% output, 20% input), eksportet (0% output, 20% input), dhe fazat e investimit (blerje pajisje pa shitje të mjaftueshme).

Rimbursimi cash

Pas 3 muajsh radhazi me kredit TVSH të akumuluar, biznesi ka të drejtë të kërkojë rimbursim cash. Procesi:

1. Dorëzoni kërkesë rimbursimi pranë DRT (Drejtorisë Rajonale Tatimore).
2. DRT cakton kontrollin paraprak tatimor (inspektori verifikon librat dhe faturat).
3. Vendimi merret brenda 30 deri 60 ditëve pune.
4. Rimbursimi depozitohet në llogarinë bankare të biznesit.

Eksportuesit: rimbursim i shpejtuar

Rimbursimi kërkon kredi të grumbulluar mbi 400,000 lekë (kusht i përgjithshëm për të gjithë tatimpaguesit). Eksportuesit përfitojnë afat më të shpejtë miratimi (30 ditë në vend të 60). Kjo u vendos për të shmangur bllokimin e kapitalit qarkullues.

Këshillë praktike

Mbajtja e librave të sakta është kushti numër një për rimbursim të suksesshëm. Inspektori kontrollon çdo faturë. Mungesa e faturave fiskale, mospërputhjet me PQF, ose gabimet në kolona ndërprejnë procesin. Ne menaxhojmë procesin e rimbursimit nga A deri në Z për klientët tanë.

Reverse charge: shërbime nga furnitorë jo-rezidentë

Kur biznesi juaj blen shërbime nga një furnitor jashtë Shqipërisë pa NIPT shqiptar, ju duhet ta vetëdeklaroni TVSH-në. Kjo quhet ngarkesë e kundërt (reverse charge), e parashikuar nga neni 80 i Ligjit 92/2014.

Shembuj tipikë: reklamë në Google ose Meta, hosting në AWS, konsulencë nga kompani e huaj, liçensa software nga Microsoft ose Adobe.

Mekanizmi: llogaritni 20% TVSH mbi vlerën e shërbimit dhe e regjistroni njëkohësisht si TVSH output (në Librin e Shitjes) DHE si TVSH input (në Librin e Blerjes). Efekti neto zakonisht është zero, pasi dy shumat anulohen. Megjithatë, mosdorëzimi sjell gjobë administrative edhe kur efekti financiar është zero.

Shumë biznese e injorojnë këtë detyrim sepse nuk ka pagese efektive. Kjo është gabim. Auditorët tatimore e kontrollojnë sistematikisht. Nëse biznesi juaj paguan reklama në Google, abonime në Zoom, hosting në DigitalOcean, ose çdo shërbim tjetër dixhital nga jashtë, sigurohuni që kontabilisti juaj e deklaron reverse charge çdo muaj.

Shembull reverse charge

Biznesi juaj paguan 500,000 lekë për reklamë në Google (pa TVSH, pasi Google nuk ka NIPT shqiptar). Ju duhet të llogaritni: 500,000 × 20% = 100,000 lekë TVSH. Këtë shumë e regjistroni si 100,000 output DHE 100,000 input. Efekti neto: zero. Por dokumentimi në libra është i detyrueshëm.

Efekti neto nuk është gjithmonë zero: për biznesin e vogël pa regjistrim TVSH dhe për biznesin me veprimtari pjesërisht të përjashtuar, shihni guidën tonë të dedikuar për autongarkimin e TVSH-së.

TVSH mbi importet e mallrave

Kur importoni mallra fizike në Shqipëri, TVSH llogaritet në doganë:

TVSH = (Vlera doganore + Detyrimi doganor + Akciza nëse ka) × 20%

Pagesa kryhet pranë Doganës para se mallrat të lëshonhen. TVSH-ja e paguar në doganë regjistrohet në Librin e Blerjes si TVSH input dhe zbritet në deklaratën mujore. Kjo do të thotë që TVSH e importit nuk është kosto përfundimtare për biznesin e regjistruar. Për biznese pa regjistrim TVSH, ajo mbetet kosto e pakthyeshme.

Shembull: import mallrash

Biznesi importon mallra me vlerë doganore 1,000,000 lekë. Detyrimi doganor: 50,000 lekë. Nuk ka akcizë. TVSH = (1,000,000 + 50,000) × 20% = 210,000 lekë. Kjo shumë paguhet në doganë, pastaj zbritet si TVSH input në deklaratën mujore. Për deklarimin tatimor të përgjithshëm, konsultoni udhëzuesin tonë.

Në praktikën tonë, hasim vazhdimisht të njëjtat gabime. Secila ka pasoja financiare konkrete:

1. Norma e gabuar. Hoteli faturon shërbimin e akomodimit me 20% në vend të 6%. Klienti paguan më shumë, biznesi dorëzon TVSH të tepërt. Korrigjimi kërkon nota kreditimi dhe rideklarim.

2. Fatura jofiskale. Biznesi blen mallra, merr faturë, por fatura nuk është e fiskalizuar. TVSH e paguar nuk zbritet. Kostoja reale e blerjes rritet me 20%.

3. Mosregjistrimi kur kaloni pragun. Biznesi arrin 10M ALL xhiro por nuk regjistrohet brenda 15 ditësh. DPT llogarit TVSH retroaktivisht mbi të gjitha shitjet e padeklaruara, plus gjobën e mosregjistrimit prej 10,000 lekësh (person fizik) ose 15,000 lekësh (person juridik), neni 112. Ushtrimi i veprimtarisë krejt i paregjistruar dënohet veçmas me 50,000 lekë sipas nenit 121/1/ç.

4. Konfuzioni përjashtim/normë zero. Biznesi me furnizime të përjashtuara pretendon zbritje TVSH-je inputi. DPT e hedh poshtë zbritjen dhe llogarit kamatëvonesë.

5. Mosdeklarimi i reverse charge. Biznesi paguan Google Ads 500,000 lekë, nuk deklaron TVSH. Gjoba administrative, plus ekspozim ndaj kontrollit tatimor.

6. Faturim pa TVSH kur jeni i regjistruar. Biznesi i regjistruar lëshon faturë pa TVSH. Gjobë plus TVSH llogaritet mbi vlerën e faturuar. Klienti nuk ka mundësi ta zbresë pasi fatura nuk përfshin TVSH.

7. Vonesa në regjistrim pas kalimit të pragut. Biznesi kalon 10M ALL por vazhdon të punojë si biznes i vogël pa TVSH. DPT zbulon mospërputhjen gjatë kontrollit, llogarit TVSH retroaktivisht mbi të gjitha shitjet, plus gjobë dhe kamatëvonesë.

Shmangja e këtyre gabimeve kërkon kontabilitet të rregullt, njohuri të ligjit, dhe vëmendje të përditshme ndaj detajeve. Na kontaktoni nëse keni nevojë për ndihmë me TVSH-në e biznesit tuaj. Ne menaxhojmë llogaritjen dhe deklarimin e TVSH-së për dhjetëra biznese çdo muaj dhe ju garantojmë saktësi dhe përputhshmëri.