Neni 65 dhe Agjenti Tatimor: Kush Është, Çfarë Detyrimesh Ka dhe Si të Mos Bësh Gabime

Ligji 9920 bën dallim mes dy termave që shpesh ngatërrohen:

Agjenti tatimor është personi që mbledh dhe transferon në Buxhetin e Shtetit taksa dhe tarifa. Kjo kategori mbulon kryesisht subjektet që mbledhin tarifa shtetërore, si operatorët e lojërave të fatit ose njësitë doganore.

Agjenti i mbajtjes së tatimit në burim është personi të cilit, sipas legjislacionit tatimor, i kërkohet të llogarisë, të mbajë tatimin në burim për një tatimpagues, të raportojë dhe të transferojë këto tatima në Buxhetin e Shtetit. Ky është roli që prek shumicën e bizneseve.

Neni 65 vendos një parim të rëndësishëm: agjenti i mbajtjes ka të njëjtat të drejta dhe detyrime si tatimpaguesi, me përjashtim të rasteve kur ligji parashikon ndryshe. Kjo do të thotë se i nënshtrohet kontrollit tatimor, kërkohet të ruajë dokumentacion, dhe i kërkohet llogaridhenien si çdo tatimpagues tjetër.

Praktikisht: kur paguani 200,000 lekë qira pronarit tuaj individual, ju nuk jeni tatimpagues për ato 200,000 lekë. Por jeni agjent i mbajtjes dhe keni detyrimin të mbani 30,000 lekë tatim (15%) dhe t'i derdhni pranë DPT. Pronari merr 170,000 lekë neto. Nëse i jepni të gjitha 200,000 lekë, 30,000 lekë i keni dhuruar ju dhe DPT do t'i kërkojë nga ju.

Neni 65 nuk kufizon kategorinë vetëm te bizneset e mëdha. Kushdo që bën pagesa të ardhurash të tatueshme kualifikohet automatikisht si agjent mbajtës.

Personat juridikë rezidentë (SH.P.K., SH.A., kooperativa) që paguajnë dividendë, qira, honorare, interesa, ose shpërblime anëtarëve të bordit dhe organeve drejtuese.

Personat fizikë të regjistruar (tregtarë individualë, profesionistë të lirë me NIPT) që paguajnë qira ose punësojnë individë jo me kontratë pune.

Organet e qeverisjes qendrore dhe vendore që bëjnë pagesa për shërbime, qira, ose kontrata me individë.

Organizatat jofitimprurëse (shoqata, fondacione, bashkime) i nënshtrohen të njëjtave rregulla kur bëjnë pagesa të ardhurash të tatueshme.

Institucionet financiare (bankat, fondet e investimeve) janë agjentë automatikë për interesat e depozitave dhe llogarive dhe e mbajnë tatimin pa ndërhyrjen tuaj.

Bizneset që paguajnë jorezidentë janë kategoria me ekspozim më të lartë: çdo pagesë dividend, honorar, interest, ose shërbim teknik ndaj një subjekti të huaj kërkon mbajtje tatimi sipas normave ligjore ose sipas marrëveshjes për shmangien e tatimit të dyfishtë.

Kriteri vendimtar nuk është madhësia e biznesit, por natyra e pagesës. Edhe një SH.P.K. me dy punonjës që paguan qira zyre ka detyrim mbajtjeje.

Neni 65 i Ligjit 9920 dhe Ligji 29/2023 bashkërisht vendosin pesë detyrime operative:

1. Llogarit saktë tatimin. Norma zbatohet mbi shumën bruto të pagesës, pa asnjë zbritje. Nëse paguani 500,000 lekë honorar, baza e llogaritjes është 500,000 lekë, jo shuma neto. Gabimi i shpeshtë është llogaritja mbi shumën neto, që sjell nënpagesë dhe penalitete automatike.

2. Mbaj tatimin para pagesës. Mbajtja bëhet në çastin e pagesës. Nëse paguani dividendë, në të njëjtën ditë 8% shkon separatisht për DPT dhe 92% për ortakun. Kjo nuk mund të korrigjohet retroaktivisht pas datës së pagesës.

3. Derdh tatimin brenda afatit. Tatimi i mbajtur derdhet në llogarinë e buxhetit të shtetit deri më 20 të muajit pasardhës. Tatimi i mbajtur në shkurt derdhet deri më 20 mars.

4. Deklaro në e-Filing. Paralelisht me pagesën, deklarata e tatimit në burim dorëzohet nëpërmjet portalit e-Filing në tatime.gov.al, me të njëjtin afat: 20 i muajit pasardhës.

5. Dokumento dhe ruaj. Ligji kërkon mbajtje të të dhënave mbi pagesat e bëra dhe tatimin e mbajtur. Për pagesa ndaj jorezidentëve ku aplikohet DTT, dokumentacioni shtesë përfshin vërtetime rezidence tatimore. Kontratat, faturat dhe vërtetime tatimore janë prova juaj gjatë kontrollit.

Ligji 29/2023 vendos dy norma tatimore. Të dyja aplikohen mbi shumën bruto:

Pagesat jashtë kësaj liste nuk i nënshtrohen tatimit në burim si rregull i përgjithshëm. Pagesat ndaj SH.P.K. dhe SH.A. rezidente me NIPT aktiv zakonisht nuk tatohen në burim, pasi ato e paguajnë vetë tatimin mbi fitimin. Shërbimi i ofruar nga individ i paregjistruar tatohet, por deklarohet nëpërmjet listëpagesës (E-SIG 025), jo formularit të tatimit në burim.

Kur norma zvogëlohet: Shqipëria ka nënshkruar 46 marrëveshje për shmangien e tatimit të dyfishtë (DTT), prej të cilave 42 janë aktive. Nëse jorezidenti vjen nga një vend me DTT, norma mund të ulet deri në 0%, por vetëm me dokumentacionin e duhur dhe procedurën e aplikimit të ndjekur siç duhet.

Pagesat ndaj jorezidentëve aktivizojnë procedura shtesë.

Deklarimi manual. Sistemi e-Filing nuk ka regjistër automatik të jorezidentëve. Kur plotësoni seksionin e deklaratës për jorezidentët, çdo fushë hyn manualisht: numri identifikues i huaj, emri i plotë, shteti i rezidencës tatimore. Nuk ka verifikim automatik.

Vërtetime rezidence. Për të aplikuar normën e reduktuar nga DTT, jorezidenti duhet t'ju sjellë vërtetim tatimor të lëshuar nga autoriteti i vendit të tij, jo më i vjetër se 3 muaj nga data e aplikimit. Ky dokument certifikon se ai është person aktiv tatimisht në atë vend.

Afati i aplikimit të DTT. Pagesë e bërë në 2025? Aplikimi për DTT duhet dorëzuar deri më 31 dhjetor 2026. Nëse tejkaloni afatin, humbni të drejtën e normës së reduktuar dhe paguani penalitet 10,000 ALL në muaj deri në maksimum 24 muaj.

Vëni re: nëse jorezidenti nuk krijon vendosjeje të përhershme në Shqipëri dhe ekziston DTT me shtetin e tij, tatimi në burim mund të mos aplikohet fare. Por kjo nuk ndodh automatikisht. Ju duhet ta vlerësoni situatën, të mblidhni dokumentacionin dhe të ndiqni procedurën. Shtetet me DTT aktive përfshijnë Italinë, Greqinë, Gjermaninë, Francën, Turqinë, Malin e Zi, Maqedoninë e Veriut dhe Kosovën, ndër të tjera.

Deklarata e tatimit në burim dorëzohet nëpërmjet portalit e-Filing në tatime.gov.al.

Afati: deri më 20 të muajit pasardhës nga periudha tatimore. Tatimi i mbajtur gjatë janarit deklaron dhe paguhet deri më 20 shkurt.

Struktura e formularit (nga janari 2025): Formulari i ri ka format analitik dhe të detajuar. Çdo pagesë dhe çdo tatim i mbajtur dokumentohet veçmas. Ka dy seksione kryesore:

• Seksioni i rezidentëve: Plotësohet numri i identitetit (NID) ose NIPT-i. Sistemi e plotëson automatikisht emrin nga regjistri civil ose tatimor.
• Seksioni i jorezidentëve: Plotësohet manualisht: ID e huaj, emri, shteti i rezidencës tatimore.

Kur keni pagesa ndaj disa përfituesve brenda të njëjtit muaj, formulari ofron funksionin "SHTO/HIQE" për shtimin e rreshtave. Interesat bankare janë përjashtim: raportohen si shumë totale agregate, jo individualisht për çdo depozitant (seksioni 10 për rezidentë, seksioni 42 për jorezidentë).

Nëse nuk keni bërë asnjë pagesë të tatueshme gjatë muajit, nuk lind detyrimi për të dorëzuar deklaratë. Sidoqoftë, nëse ka pagesa të mbetura pa deklaruar nga muajt e mëparshëm, afati ka kaluar dhe penaliteti tashmë rritet.

Gabimet si agjent tatimor kanë kosto direkte dhe të menjëhershme.

Deklarim i vonuar: penaliteti aplikohet çdo muaj deri sa deklarata të dorëzohet.

• 5,000 ALL për tatimpaguesit jokorporativë (tregtarë individualë, subjekte pa tatim fitimi)
• 10,000 ALL për tatimpaguesit korporativë (SH.P.K., SH.A.)

Pagesë e vonuar: mbi shumën e tatimit të pa-derdhur aplikohet interes ditor sipas normave ligjore. Interesi rritet çdo ditë pa ndalur.

Mbajtja e pa-bërë: ky është skenari më i kushtueshëm. Nëse paguani 300,000 lekë qira pa mbajtur tatimin dhe DPT e zbulon gjatë kontrollit, kërkon: 45,000 lekë tatim (15%), plus penalitet mbi shumën e pa-mbajtur, plus interes ditor nga data e pagesës origjinale. Pronari e mori 300,000 lekë, por detyrimi ligjor bie plotësisht mbi ju.

Aplikim i vonuar i DTT: 10,000 ALL në muaj deri në maksimum 24 muaj, plus humbja e normës së reduktuar dhe detyrimi për të paguar diferencën e tatimit me normën standarde.

Shuma totale e penaliteteve shpesh tejkalon shumën origjinale të tatimit të pa-mbajtur. Mbajtja dhe deklarimi i saktë nga fillimi është shumë më pak e kushtueshme se korrigjimi i gabimeve pas kontrollit.

Para çdo pagese të tatueshme, kaloni nëpër këtë listë:

1. Verifiko llojin e pagesës. A i nënshtrohet tatimit në burim sipas Ligjit 29/2023? Shiko tabelën e normave.
2. Verifiko statusin e përfituesit. Individ apo subjekt i regjistruar? Rezident apo jorezident?
3. Llogarit tatimin mbi shumën bruto. 8% për dividende, 15% për gjithçka tjetër.
4. Mblidh vërtetimin tatimor nëse përfituesi është jorezident dhe doni DTT. Vërtetime jo më të vjetra se 3 muaj.
5. Mbaj tatimin para pagesës. Mos i jep shumën bruto pa mbajtur pjesën e shtetit.
6. Deklaro në e-Filing deri më 20 të muajit pasardhës. Rezidentët me NID/NIPT, jorezidentët manualisht.
7. Paguaj tatimin e mbajtur pranë buxhetit të shtetit. Brenda të njëjtit afat me deklarimin.
8. Ruaj dokumentacionin. Kontratat, faturat, vërtetime rezidence (nëse DTT), ekstraktet bankare.

Nëse keni dyshim nëse një pagesë specifike kërkon mbajtje tatimi, pyesni para pagesës, jo pas.