Rregulli 80/90% — Kur Mund të Riklasifikohesh nga Freelancer në Punonjës

Ligji 29/2023 (efektiv 1 janar 2024) zëvendësoi kuadrin e vjetër. Neni 12 përcakton kur të ardhurat e një personi të vetëpunësuar trajtohen si pagë — jo si të ardhura biznesi.

Dy pragje e aktivizojnë riklasifikimin:

• Pragu 80%. Nëse 80%+ e xhiros tënde vjetore vjen nga një klient, DPT mund t'i riklasifikojë si pagë.
• Pragu 90%. Nëse 90%+ e xhiros vjen nga më pak se tre klientë, zbatohet njësoj.

Secili kusht mjafton vetëm. Pragjet maten vjetore, jo mujore. Punon për pesë klientë por njëri bën 81% të faturimit vjetor? Ke kaluar pragun 80% — pavarësisht faturave të tjera.

DPT e quan "punësim i fshehur." Rregulli synon modelin tipik: biznesi shkarkon punonjësin, e ri-angazhon si kontraktues me NIPT, dhe kështu shmang sigurimet e punëdhënësit. Nga ana e DPT-së, freelanceri që fiton pothuajse gjithçka nga një klient — punon orë të caktuara, përdor pajisjet e klientit, ndjek procedurat e brendshme — është faktikisht punonjës.

Për një hyrje të plotë në bazat e regjistrimit të profesionistëve të lirë në Shqipëri, shihni guidën tonë tatimore për profesionistë të lirë.

---

Ja dispozita që ndryshon gjithçka për freelancerët ndërkombëtarë. Neni 12 i Ligjit 29/2023 përjashton shprehimisht nga riklasifikimi çdo person të vetëpunësuar që u shërben vetëm:

• Individëve jorezidentë (persona fizikë pa rezidencë tatimore shqiptare), ose
• Subjekteve juridike jorezidente që nuk kanë seli të përhershme (seli e përhershme) në Shqipëri.

Nëse klienti është kompani që operon jashtë Shqipërisë — pa zyrë, degë, filial apo përfaqësues këtu — ai është jorezident. Pragjet 80/90% ende ekzistojnë në ligj por nuk zbatohen. Mund të fitosh 100% nga ajo kompani e vetme e huaj dhe mbetesh freelancer.

Prandaj shumica e freelancerëve shqiptarë që faturojnë kompani BE-je ose SHBA-je janë ligjërisht të sigurt — edhe kur kanë vetëm një klient.

Çfarë Nënkupton Realisht "Seli e Përhershme"

PE ekziston kur kompania e huaj mban vend biznesi fiks në Shqipëri. Kjo do të thotë: zyrë ose degë të regjistruar në QKB, kantier ndërtimi aktiv mbi 6 muaj, magazinë ose objekt prodhimi, ose agjent të autorizuar të nënshkruajë kontrata.

Kompania e huaj nuk krijon PE vetëm sepse ka klientë shqiptarë, dërgon dikë për vizitë, ose përdor freelancerë shqiptarë. Kontrollo statusin duke kërkuar emrin në QKB. Nëse nuk shfaqet si subjekt i regjistruar — pothuajse me siguri nuk ka PE.

Rast kufitar: agjencia dixhitale gjermane hap "zyrë koordinimi" në Tiranë me NIPT. Ajo ka gjasa të jetë PE. Nëse klienti yt hap degë në Tiranë — situata jote ndryshon menjëherë.

---

Që nga 2021, çdo faturë transmetohet në kohë reale te DPT nëpërmjet fiskalizimit. Çdo faturë mban NIPT-in e lëshuesit dhe NIPT-in ose ID-në e marrësit.

Sistemet e DPT-së analizojnë periodikisht: sa përqind e xhiros tënde shkon te çdo NIPT. Kur Person Fizik tregon 80%+ ndaj një NIPT-i shqiptar, ose 90%+ ndaj dy NIPT-ve — gjenerohet sinjalizim. Kjo nuk është teorike. DPT identifikoi mbi 12,000 raste të dyshuara në 2024, kryesisht në IT, ndërtim dhe shërbime profesionale.

Fjala kyçe: "të regjistruar në Shqipëri." Faturat ndaj kompanive të huaja — GmbH gjermane, LLC amerikane, BV holandeze — mbajnë ID tatimore të huaj, jo NIPT. Këto nuk e aktivizojnë sinjalizimin njësoj — arsye tjetër pse përjashtimi jorezident mbron shumicën e freelancerëve në praktikë.

---

E kalon pragun 80/90% me klient shqiptar? DPT shtron pyetjen e dytë: je realisht kontraktues i pavarur, apo punonjës në gjithçka përveç emrit?

DPT zbaton "test kontrolli" me shumë faktorë — nga ligji i punës dhe parimet tatimore. Asnjë faktor nuk vendos vetëm. Inspektorët shikojnë pamjen e plotë:

Orë fikse. Të kërkohet të punosh 9-5 ose të lidhesh në orare të caktuara? Kontraktuesi i vërtetë i vendos oraret vetë. Kontratë me orar = tregues punësimi.

Ekskluziviteti. Kontrata të ndalon të punosh për klientë të tjerë? Tregues i fortë punësimi.

Mjetet. Klienti të jep kompjuterin, licencat, telefonin? Kontraktuesi i vërtetë i siguron vetë.

Integrimi. Merr pjesë në mbledhje stafi? Shfaqesh në organigramë? Përdor email-in e klientit? Integrimi sinjalizon punësim.

Varësia ekonomike. Klienti kontrollon si e bën punën, jo vetëm çfarë jep? Kontraktuesi angazhohet për rezultate. Punonjësi drejtohet në metodë.

Tre ose më shumë faktorë që tregojnë punësim + klienti me NIPT shqiptar = DPT riklasifikon pa marrëveshjen tënde. Inspektori lëshon njoftim rivlerësimi dhe llogarit prapambetura për gjithë periudhën.

---

Riklasifikimi nuk ndryshon vetëm tatimet e ardhshme. DPT rillogarit prapaveprueshëm — deri 5 vite mbrapa (afati i parashkrimit).

Shembull: freelancer me ALL 4,800,000/vit (~EUR 41,000, rreth ALL 400,000/muaj) nga klient shqiptar:

Kjo është para gjobave. DPT mund të shtojë gjoba 25–100% të tatimit të papaguar. Kontroll 2-vjeçar me numrat e mësipërm: detyrim total mbi ALL 4,000,000 (~EUR 34,000) mbi xhiro ALL 9,600,000. Norma efektive prapavepruese kalon 40%.

Krahasoje me çfarë do të paguante si Person Fizik nën 0%: vetëm sigurime ALL 178,800/vit. Diferenca është katastrofike.

---

Përdor këtë tabelë gjurmimi mujor. Plotësoje në fund të çdo muaji dhe vëzhgo totalet rrotulluese.

Llogarit "% e të Ardhurave" për çdo klient me NIPT shqiptar. Ndonjë kalon 79%? Po i afrohesh pragut. Dy klientë shqiptarë mbi 89%? Po i afrohesh pragut me dy klientë. Klientët e huaj nuk numërohen, por gjurmoji gjithsesi — dokumenton diversifikimin.

Sheh klient lokal që po kalon 70%? Vepro para fundit të vitit. Shtimi i klientit tjetër shqiptar para 31 dhjetorit ndryshon përqindjet. Alternativa: kalimi në SH.P.K. të heq plotësisht nga rregulli. Për krahasimin strukturor ndërmjet Person Fizik dhe Sh.p.k., shihni guidën tonë Person Fizik kundrejt Sh.p.k..

---

Këto pesë veprime së bashku e bëjnë riklasifikimin shumë të vështirë për DPT-në — edhe nëse sinjalizohesh nga algoritmi.

Hapi 1: Dokumento klientët — sidomos statusin jorezident. Mbaj kopje të dokumenteve të inkorporimit, adresën e regjistruar, dhe screenshot të QKB-së që konfirmon se nuk kanë NIPT. Përditësoje çdo vit. Gjëja e parë që pyet inspektori: a është vërtet jorezident ky klient?

Hapi 2: Kontratë të duhur shërbimi. Kontrata duhet të specifikojë: rezultate (jo orare), të drejtën tënde për klientë të tjerë, detyrimin për pajisjet e tua, mungesën e kontrollit mbi metodën. Mos përdor shablon nga interneti — nuk qëndron nën shqyrtim.

Hapi 3: Diversifiko faturimin — qoftë edhe simbolikisht. Ke klient ankore? Futuro të paktën dy-tre klientë shtesë gjatë vitit. Edhe kur ankora bën 70%, diversifikimi i tregon DPT-së se operon si biznes, jo punonjës i maskuar.

Hapi 4: Mbaj provat e pavarësisë. Fatura e laptopit. Abonimi i softuerit. Anëtarësia në hapësirë bashkëpunimi. Shpenzimet për zhvillim profesional. Këto janë si zbritje legjtime ashtu edhe prova që mban riskun ekonomik vetë.

Hapi 5: Dorëzo saktë dhe në kohë. Deklarime të vonuara, sigurime të munguara, boshllëqe fiskalizimi — të gjitha sinjalizojnë mbajtje të keqe regjistrimesh. Freelanceri me pesë vjet dorëzime të pastra, në kohë, me fatura të diversifikuara — kandidat shumë i dobët për shqyrtim riklasifikimi. Për pamjen tuaj të plotë të përputhshmërisë së TVSH-së, shihni guidën tonë të TVSH-së për profesionistë të lirë në Shqipëri.

---