Deklarata e Statusit Personal — Si ta Plotësoni

Shumë punonjës kërkojnë një "deklaratë të statusit personal" për të përfituar zbritje familjare nga tatimi mbi pagën. Është e rëndësishme të sqarohet mekanizmi real: sipas Ligjit nr. 29/2023 "Për tatimin mbi të ardhurat" dhe Udhëzimit nr. 26/2023, zbritjet për fëmijët në ngarkim dhe për shpenzimet arsimore nuk zbatohen nga punëdhënësi çdo muaj në listëpagesë. Ato kërkohen nga vetë individi nëpërmjet Deklaratës Individuale Vjetore të të Ardhurave (DIVA), që dorëzohet deri më 31 mars të vitit pasardhës.

Gjatë vitit, tatimi mbi pagën llogaritet nga punëdhënësi vetëm mbi pagën bruto sipas shkallëve fikse tatimore — pa marrë parasysh statusin familjar. Zbritjet familjare realizohen më pas, kur individi plotëson DIVA-n: sistemi elektronik (e-tax) i llogarit automatikisht dhe, nëse gjatë vitit është paguar tatim më shumë se duhej, ai rimbursohet me kërkesë. Pra "deklarata e statusit personal" në praktikë do të thotë deklarimi i personave në ngarkim dhe i shpenzimeve arsimore brenda DIVA-s vjetore, jo një formular që i dorëzohet punëdhënësit.

Ligji nr. 29/2023 njeh dy zbritje familjare nga baza e tatueshme, të cilat kërkohen nëpërmjet DIVA-s: (1) zbritje prej 48,000 lekë në vit për çdo fëmijë në ngarkim nën 18 vjeç — për të gjitha nivelet e të ardhurave; dhe (2) zbritje deri në 100,000 lekë në vit për shpenzimet arsimore të fëmijëve në ngarkim — vetëm për individët me të ardhura vjetore deri në 1,200,000 lekë. Nuk ka zbritje ligjore për bashkëshortin/bashkëshorten apo për prindërit si persona në ngarkim; njihen vetëm fëmijët nën 18 vjeç.

Efekti është modest dhe realizohet një herë në vit, jo çdo muaj. Për shembull, një prind me dy fëmijë nën 18 vjeç ka rreth 96,000 lekë ulje të bazës së tatueshme, që me normën 13% përkthehet në rreth 12,480 lekë kursim tatimor në vit (rreth 1,000 lekë në muaj mesatarisht), të cilat i merr pas dorëzimit të DIVA-s. Shumë individë nuk e dorëzojnë DIVA-n dhe kështu humbasin këto zbritje. Ne ndihmojmë klientët të plotësojnë DIVA-n dhe të përfitojnë çdo zbritje ligjore.

Zbritjet familjare kërkohen kur plotësoni DIVA-n në portalin e-Filing (e-filing.tatime.gov.al), duke deklaruar fëmijët në ngarkim nën 18 vjeç dhe shpenzimet arsimore të tyre. Mbani gati dokumentet mbështetëse: çertifikatën familjare nga gjendja civile për fëmijët në ngarkim dhe faturat/dokumentet e shpenzimeve arsimore. Sistemi elektronik i llogarit vetë zbritjet mbi bazën e tatueshme.

DIVA dorëzohet deri më 31 mars të vitit pasardhës. Nëse gjatë vitit është mbajtur tatim mbi pagën më shumë se detyrimi vjetor pas zbritjeve, diferenca rimbursohet me kërkesë. Nuk ka formular të veçantë që i dorëzohet punëdhënësit dhe as afat 5-ditor pas ndryshimit të statusit — mekanizmi i vetëm ligjor për këto zbritje është deklarata vjetore individuale. Ne ndihmojmë klientët të plotësojnë DIVA-n saktë dhe të përfitojnë rimbursimin.