Ligji për Procedurat Tatimore në Shqipëri: Udhëzues i Plotë (9920/2008)
Permbajtja
- Çfarë Rregullon Ligji 9920/2008 dhe Pse ka Rëndësi
- Regjistrimi i Tatimpaguesit: Numri i Identifikimit (NIPT)
- Të Drejtat e Tatimpaguesit sipas Ligjit 9920/2008
- Detyrimet e Tatimpaguesit sipas Ligjit 9920/2008
- Kontrolli Tatimor: Llojet, Procedura dhe të Drejtat Tuaja
- Vlerësimi Tatimor dhe Borxhi Tatimor
- Penalitetet dhe Gjobat Tatimore
- Apelimi Tatimor: Procedura Hap pas Hapi
- Afati i Parashkrimit: Sa Kohë Mbrapa Mund të Shkojë DPT
- Bashkëpunimi Ndërkombëtar Tatimor dhe BEPS
- Çfarë Ndryshon me Amendimin e Ligjit 79/2021
Çfarë Rregullon Ligji 9920/2008 dhe Pse ka Rëndësi
Ligji 9920/2008 është "kushtetuta procedurale" e sistemit tatimor shqiptar. Ndryshon nga ligjet tatimore materiale (p.sh. Ligji për TVSH-në ose Ligji për Tatimin mbi të Ardhurat) sepse nuk cakton norma tatimore: ai cakton rregullat e lojës: si regjistrohen tatimpaguesit, si bëhen deklaratat, si kontrollohen, si vlerësohen, si mblidhen detyrimet, si sanksionohen shkeljet, dhe si apelojnë tatimpaguesit.
Ligji zbatohet për të gjithë tatimet kombëtare të administruara nga DPT: TVSH, tatim mbi fitimin, tatim mbi të ardhurat personale (TAP), tatim të thjeshtuar, tatim në burim, kontribute të sigurimeve shoqërore e shëndetësore, akciza, dhe tatim mbi kalimin e pronës. Tatimet vendore (tatim mbi pasurinë, taksa vendore) rregullohen kryesisht nga ligji i veçantë për financat vendore, por shumë parime procedurale të 9920-s zbatohen edhe atje me analogji.
Pse e ndërtuan si ligj të veçantë
Vendimi për të patur një ligj të veçantë procedurial (të ndarë nga ligjet materiale) pasqyron një model të qartë ligjor. Para Ligjit 9920/2008, çdo ligj tatimor material kishte dispozitat e veta procedurale të shpërndara, duke krijuar kontradikta dhe zbrazëtira. Tani, pavarësisht se çfarë tatimi heton DPT, procedura e kontrollit, vlerësimit, dhe apelimit është njësoj. Kjo siguron trajtim uniform dhe zvogëlon hapësirën për arbitraritet administrativ.
Ligji 9920/2008 ka zëvendësuar Ligjin Nr. 8560/1999 "Për Procedurat Tatimore", të cilin kontabilistët me përvojë mund ta citojnë ende. Tani ky ligj është i shfuqizuar plotësisht.
Amendimet kryesore pas miratimit
Pas vitit 2008, ligji ka pësuar ndryshime të rëndësishme:
- Ligji Nr. 97/2014: ndryshime në procedurat e rimbursimit të TVSH-së dhe afatet e kontrollit
- Ligji Nr. 43/2018: futja e instrumenteve dixhitale, nënshkrimi elektronik, detyrimi i faturimit elektronik
- Ligji Nr. 79/2021: rishikim i gjerë i dispozitave të apelimit, ndryshim i afateve, forcim i të drejtave procedurale të tatimpaguesit
- Ligji Nr. 79/2025: amendimi i fundit i rëndësishëm, ndryshime në afatin e parashkrimit dhe procedurat e bashkëpunimit ndërkombëtar tatimor
Gjithmonë sigurohuni që citoni versionin e konsoliduar nga faqja zyrtare qbz.gov.al, jo tekstin fillestar të 2008-ës.
Regjistrimi i Tatimpaguesit: Numri i Identifikimit (NIPT)
Çdo person juridik ose fizik që ushtron veprimtari ekonomike në Shqipëri duhet të regjistrohet si tatimpagues dhe të marrë Numrin e Identifikimit të Personit të Tatueshëm (NIPT). Regjistrimi nuk është opsional dhe duhet të ndodhë para fillimit të çdo veprimtarie ekonomike.
Kush ka detyrimin e regjistrimit
Detyrimi i regjistrimit mbulon: shoqëritë tregtare (SH.P.K., SHA, komandite), degët e shoqërive të huaja, shoqëritë e thjeshta, ndërmarrjet individuale, personat fizikë që kryejnë veprimtari profesionale (mjekë, avokatë, arkitektë), organizatat jofitimprurëse me të ardhura, dhe çdo person tjetër me detyrim tatimor mbi kufirin minimal.
Punëdhënësit kanë detyrim të veçantë: duhet të regjistrojnë çdo punonjës të ri brenda afatit ligjor dhe të mbajnë regjistrat e pagave sipas kërkesave të ligjit.
Çregjistrimi dhe pasojat
Çregjistrimi tatimor ndodh kur biznesi mbyll aktivitetin. Procedura kërkon dorëzimin e deklaratave të fundit, pagesat e detyrimeve, dhe marrjen e vërtetimit të shlyerjes nga DPT. Çregjistrimi pa ndjekur këtë procedurë lë detyrimin tatimor aktiv dhe mund të çojë në masa shtrënguese ndaj ortakëve personalisht.
Regjistrimi dhe çregjistrimi tani kryhet nëpërmjet Qendrës Kombëtare të Biznesit (QKB) me ndërveprim automatik me DPT. Nuk duhet të shkoni fizikisht në dy institucione të ndryshme.
Të Drejtat e Tatimpaguesit sipas Ligjit 9920/2008
Njohja e të drejtave tuaja nuk është luksi juridik; është mjet praktik mbrojtjeje. Ligji 9920/2008 garanton një katalog të drejtash themelore që DPT është e detyruar t'i respektojë. Shumica e tatimpaguesve nuk i njohin, dhe kjo mungesë njohje i kushton shtrenjtë.
E drejta për informim
Tatimpaguesi ka të drejtë të informohet lidhur me detyrimet e tij tatimore, procedurat e zbatimit të ligjit, dhe ndryshimet legjislative që ndikojnë veprimtarinë e tij. DPT ka detyrimin publik të bëjë udhëzime, qarkore, dhe materiale shpjeguese të disponueshme. Nëse një inspektor tatimor nuk ju informon mbi arsyet e kontrollit ose vlerësimit, mund të kërkoni shpjegim me shkrim.
E drejta për konfidencialitet
Të dhënat tatimore tuaja janë konfidenciale. Ligji ndalon shpërndarjen e tyre jashtë administratës tatimore pa autorizim ligjor. Shkëmbimi i informacionit me autoritete të tjera shtetërore (policia, prokuroria) ndodh vetëm në rastet dhe sipas procedurave të parashikuara shprehimisht nga ligji. Shkelja e konfidencialitetit tatimor nga zyrtarët e DPT-së është shkelje administrative dhe disiplinore.
E drejta për perfaqësim
Tatimpaguesi mund të përfaqësohet gjatë procedurave tatimore nga kontabilist i licensuar, avokat, ose keshilltar tatimor i autorizuar. Perfaqësuesi duhet të ketë autorizim me shkrim. DPT nuk mund të refuzojë komunikimin me perfaqësuesin ligjor pa arsye ligjore.
Kjo e drejtë është veçanërisht e rëndësishme gjatë kontrolleve tatimore: nëse jeni i zënë ose nuk dini të trajtoni diskutimin teknik, merrni kontabilistin tuaj ose këshilltarin tatimor në takimin me inspektorin.
E drejta për apelim
Çdo tatimpagues ka të drejtë të apelojë vlerësimet tatimore, gjobat, dhe çdo vendim tjetër të DPT-së. Sistemi i apelimit ka dy nivele:
- Apelim administrativ pranë Drejtorisë së Apelimit Tatimor (DAT) brenda 30 ditësh nga dorëzimi i vendimit
- Apelim gjyqësor pranë Gjykatës Administrative të Shkallës së Parë, nëse apelimi administrativ nuk jep rezultat
Mosnjohja e kësaj të drejte është gabimi më i kushtueshëm që bëjnë bizneset: shumë pranojnë vlerësime të gabuara ose gjoba të padrejta sepse nuk dinë se mund të ankohen ose nuk e njohin procedurën.
E drejta për kompensim
Nëse administrata tatimore shkakton dëme duke vepruar në kundërshtim me ligjin, tatimpaguesi ka të drejtë për kompensim. Kjo e drejtë nuk ushtrohet shpesh, por ekziston si mjet i fundit mbrojtjeje. Bazat ligjore përfshijnë veprimin jashtë afatit, shkeljen e procedurës, ose zbatimin gabim të ligjit.
Detyrimet e Tatimpaguesit sipas Ligjit 9920/2008
Krahas të drejtave, ligji vendos detyrime të qarta. Mosrespektimi i tyre është burimi kryesor i gjobave tatimore në praktikën shqiptare.
Deklarimi i rregullt
Tatimpaguesi duhet të dorëzojë çdo deklaratë tatimore (TVSH, tatim fitimi, TAP, kontribute, etj.) brenda afateve ligjore. Detyrimi nuk shuhet nëse tatimi është zero: duhet dorëzuar pgjithsesi deklarata zero. Mosdorëzimi, edhe pa detyrim pagese, gjobitet me 10,000 lekë (50,000 lekë për tatimpagues të mëdhenj).
Afatet e deklarimit janë të caktuara nga ligjet materiale tatimore dhe udhëzimet e DPT-së. Për pasqyrë të plotë të të gjithë afateve tatimore, shikoni udhëzuesin tonë mbi tatimet dhe deklarimin tatimor.
Mbajtja e librave dhe dokumentacionit
Tatimpaguesi ka detyrimin të mbajë libra kontabël, regjistrat e TVSH-së, faturat, kontratat, dhe çdo dokument tjetër tatimisht të rëndësishëm. Periudha minimale e ruajtjes së dokumentacionit tatimor është 5 vjet (e lidhur me afatin e parashkrimit të kontrollit tatimor). Në rastet e procedimeve penale aktive, dokumentacioni duhet ruajtur edhe më gjatë.
Ligji specifikon kërkesa minimale për librat kontabël: librin e xhiros, librin e blerjeve (për TVSH), librin e shitjeve (për TVSH), dhe regjistrin e aktiveve fikse. Mbajtja e mangët e librave gjobitet rëndë: nga 50,000 deri 500,000 lekë.
Faturimi
Çdo transaksion tregtar duhet dokumentuar me faturë tatimore. Faturimi elektronik ka zëvendësuar faturimin manual nga viti 2021 e tutje, sipas kalendarit të implementimit. Mosëlshimi i faturës është shkelje serioze: penalitetet nisin nga 500,000 lekë dhe mund të çojnë në mbyllje administrative të njësisë tregtare.
Bashkëpunimi me administratën tatimore
Gjatë kontrollit tatimor, tatimpaguesi është i detyruar të bashkëpunojë duke vënë në dispozicion dokumentacionin e kërkuar, duke siguruar akses në ambiente, dhe duke u paraqitur personalisht ose nëpërmjet perfaqësuesit kur kërkohet. Mungesa e bashkëpunimit mund të çojë në vlerësim tatimor me metodat indirekte (shiko seksionin e kontrollit tatimor).
Kontrolli Tatimor: Llojet, Procedura dhe të Drejtat Tuaja
Kontrolli tatimor është veprimi me të cilin DPT verifikon saktësinë e deklaratave dhe përmbushjen e detyrimeve tatimore. Ligji 9920/2008 parashikon dy lloje kryesore kontrolli dhe kushtëzon të dyja me procedura strikte.
Kontrolli në zyrë (desk audit)
Kryhet në ambientet e DPT-së pa u paraqitur fizikisht inspektori në biznesin tuaj. Administratori tatimor analizon deklaratat, dokumentet e dorëzuara, dhe të dhënat nga burime të tretë (bankat, partneret tregtarë, sistemet doganore). Nëse zbulohen mospërputhje, DPT dërgon njoftim me shkrim duke kërkuar sqarime ose dokumentacion shtesë.
Tatimpaguesi ka 15 ditë punë për të përgjigjur. Mos-kthimi i përgjigjes brenda afatit nuk sjell gjobë automatike, por DPT mund të vazhdojë me kontrollin në terren ose vlerësimin.
Kontrolli në terren (field audit)
Inspektori tatimor paraqitet fizikisht në ambientet e biznesit. Ky lloj kontrolli është më i gjerë dhe mund të mbulojë periudha deri në 5 vjet. Ligji kërkon njoftim paraprak me shkrim: tatimpaguesi duhet të njoftohet së paku 10 ditë pune para fillimit të kontrollit. Përjashtimet janë: kontrolli i kryqëzuar (cross-audit ndërmjet bizneseve), hetimet penale, dhe raste me risk të lartë evazioni ku njoftimi paraprak mund të çojë në asgjësim dokumentacioni.
Procedura e kontrollit tatimor në terren
- Urdhri i kontrollit: Çdo kontroll fillon me urdhër kontrolli të lëshuar nga DPT, i nënshkruar nga drejtori i njësisë. Urdhri specifikon periudhën tatimore dhe llojet e tatimeve që kontrollohen.
- Njoftimi: Tatimpaguesi njoftohet me shkrim, me informacionin mbi datën e fillimit, emrin e inspektorëve, dhe dokumentacionin që duhet të ketë gati.
- Fillimi i kontrollit: Inspektori paraqitet, identifikohet, dhe dorëzon kopje të urdhrit të kontrollit.
- Procesi: Inspektori shqyrton dokumentet, mund të marrë kopje, mund të intervistojë punonjës, dhe mund të bëjë vëzhgime fizike të inventareve dhe ambienteve.
- Njoftimi i rezultateve: Pas përfundimit, inspektori harton raportin e kontrollit dhe ia komunikon tatimpaguesit me shkrim.
- E drejta e kundërshtimit: Tatimpaguesi ka të drejtë të komentojë raportin brenda 10 ditëve punë.
Kontrolli i kryqëzuar
DPT ka të drejtë të bëjë kontrolle të kryqëzuara me partnerët tregtarë tuaj, p.sh. të konfirmojë me furnitorin tuaj nëse TVSH-ja e zbritshme që keni deklaruar përputhet me TVSH-në e llogaritur prej tij. Ky lloj kontrolli nuk kërkon njoftim paraprak.
Metodat e vlerësimit indirekt
Kur tatimpaguesi nuk bashkëpunon, dokumentacioni mungon, ose deklaratat janë haptazi të pasakta, DPT mund të përdorë metoda indirekte vlerësimi:
- Metoda e fluksit monetar: analizon hyrjet dhe daljet bankare për të vlerësuar të ardhurat reale
- Metoda e pasurisë neto: krahason pasurinë e deklaruar me pasurinë reale
- Metoda e industrisë: krahason treguesit financiarë me mesataret e industrisë
- Informacioni i tretëve: bankave, furnitorëve, klientëve mund t'u kërkohet informacion
Vlerësimi indirekt zakonisht çon në detyrime shumë më të larta se ai i bazuar mbi dokumentacion real. Prandaj bashkëpunimi gjatë kontrollit, edhe kur situata nuk është ideale, është zakonisht strategjia më e mirë.
Vlerësimi Tatimor dhe Borxhi Tatimor
Pas kontrollit, nëse DPT identifikon detyrime tatimore të papaguara ose deklarata të pasakta, lëshon njoftim-vlerësimi tatimor. Ky dokument formalizon borxhin tatimor dhe aktivizon afatin e apelimit.
Llojet e vlerësimit
Vetëvlerësimi: Tatimpaguesi vetë llogarit dhe deklaron detyrimin. Shumica e deklaratave tatimore janë vetëvlerësime. DPT i pranon si fillim dhe i verifikon me kontroll.
Vlerësimi i ndryshuar: DPT modifikon vetëvlerësimin e tatimpaguesit bazuar në kontrollin tatimor. Arsyet tipike: dokumentacion i pamjaftueshëm, të ardhura të pa-deklaruara, shpenzime të zbritshme të papranueshme.
Vlerësimi me metodë indirekte: Kur nuk ka dokumente, DPT vlerëson bazuar në metodat e mësipërme.
Borxhi tatimor dhe mbledhja e tij
Pas finalizimit të vlerësimit (pas afatit të apelimit ose pas vendimit final të apelimit), shuma e papaguar bëhet borxh tatimor. DPT ka mekanizma shtrënguese për mbledhjen e borxhit tatimor:
- Njoftim-kërkim: thirrja formale për pagesë me afat 30 ditësh
- Urdhër bllokimi bankar: bllokimi i llogarisë/llogarive bankare të tatimpaguesit
- Sekuestro aktivesh: konfiskimi i pasurive të lëvizshme dhe të palëvizshme
- Ndalim eksporti/importi: bllokimi i veprimeve doganore
- Shpallja e debitorit: publikimi në listën publike të debitorëve tatimor të DPT-së
Urdhri i bllokimit bankar mund të lëshohet pa njoftim paraprak në rastet urgjente ose kur DPT ka arsye të besojë se tatimpaguesi po fsheh ose transferon pasuri. Kjo është ndërhyrja me impakt të menjëhershëm dhe drastik; parandalimi i saj kërkon detyrimisht mbajtjen aktuale të detyrimeve tatimore.
Per pasqyrë të programeve aktuale për shlyerjen e borxhit tatimor ekzistues, shikoni udhëzuesin tonë mbi faljen e gjobave tatimore.
Penalitetet dhe Gjobat Tatimore
Ligji 9920/2008 parashikon një sistem penalitetesh të nivelizuara sipas rëndësisë së shkeljes. Njohja e tabelës se penaliteteve ju ndihmon të kuptoni riskun real të çdo mosrespektimi.
Gjobat administrative (shkeljet procedurale)
| Shkelja | Tatimpagues i zakonshëm | Tatimpagues i madh |
|---|---|---|
| Mosregjistrim | 10,000 lekë | 50,000 lekë |
| Mosdeklarim | 10,000 lekë | 50,000 lekë |
| Moskalim detyrimesh | 10,000 lekë | 50,000 lekë |
| Mosmbajtje librash kontabël | 50,000–500,000 lekë | 50,000–500,000 lekë |
| Mosfaturim | 500,000 lekë + mbyllje | 500,000 lekë + mbyllje |
Gjobat për mospagim
Kamatëvonesa për detyrim të vonuar: 0.04% për çdo ditë vonesë (ekuivalent me rreth 14.6% vjetore). Llogaritet automatikisht nga sistemi i DPT-së mbi shumën e papaguar nga data e skalimit deri në datën e pagesës.
Penalitetet penale-administrative
Për shkelje të rënda (fshehje të ardhurash mbi kufij të caktuar, regjistrim fals, faturim fiktiv), DPT mund të referojë çështjen tek prokuroria. Evazioni fiskal si vepër penale parashikohet nga neni 180 i Kodit Penal me dënime deri 15 vjet burgim.
Kufiri i penaliteteve administrative
Gjobat administrative nuk mund të kalojnë 100% të detyrimit tatimor kryesor. Ky kufi nuk vlen për kamatëvonesat, të cilat llogariten pa tavanë. Ky është mekanizmi që bën borxhin tatimor të rritet eksponencialisht kur lihet pa u trajtuar.
Apelimi Tatimor: Procedura Hap pas Hapi
Apelimi tatimor është mjeti ligjor me të cilin tatimpaguesi kundërshton vendimin e DPT-së. Shumë biznese ose nuk e njohin këtë mekanizëm, ose e njohin por heqin dorë duke menduar se është i paefektshëm. Statistikat e DPT tregojnë se rreth 30-40% e apelimeve administrative marrin rezultat të favorshëm të paktën pjesërisht.
Niveli 1: Apelimi administrativ
Drejtoria e Apelimit Tatimor (DAT) është njësia e posaçme brenda DPT-së që shqyrton ankimet e tatimpaguesve. Pavarësia e saj nga njësia operative është e garantuar ligjërisht, por mund të jetë relative në praktikë.
Afati i apelimit administrativ: 30 ditë nga data e marrjes së njoftimit të vlerësimit. Afati është peremptory: tejkalimi i tij humbet të drejtën e apelimit administrativ (por jo gjyqësor me disa kushte).
Dokumentacioni i apelimit administrativ duhet të përmbajë:
- Identificimin e vendimit të ankimuar (numri, data)
- Arsyet e ankimit (faktet dhe argumentet ligjore)
- Provat mbështetëse (dokumentet që kundërshtojnë vlerësimin)
- Kërkimin (çfarë keni kërkoni nga DAT: anulim, reduktim, ndryshim)
DAT ka 60 ditë për të vendosur. Nëse nuk vendos brenda 60 ditëve, tatimpaguesi mund të konsiderojë ankimin të refuzuar dhe të kalojë në apelim gjyqësor.
Niveli 2: Apelimi gjyqësor
Nëse DAT refuzon ankimin ose tatimpaguesi nuk është i kënaqur me vendimin e saj, hapi tjetër është Gjykata Administrative e Shkallës së Parë. Afati: 30 ditë nga marrja e vendimit të DAT (ose nga skadimi i 60 ditëve pa vendim).
Procedura gjyqësore është më e gjatë dhe kërkon zakonisht avokat me njohuri tatimore. Kostot procedurale janë relativisht të ulëta, por kosto ligjore mund të jenë të konsiderueshme. Vendimi i gjykatës administrative mund të apelojë në Gjykatën Administrative të Apelit.
Shtyrja e ekzekutimit: Dorëzimi i apelimit gjyqësor nuk pezullon automatikisht ekzekutimin e vendimit tatimor. Tatimpaguesi duhet të kërkojë masë të sigurimit (pezullim ekzekutimi) me anë të kërkesë të veçantë. Kjo është detaj kritik: ndërkohë që gjykata shqyrton çështjen, DPT mund të vijojë me bllokada bankare nëse nuk keni marrë pezullim.
Strategjia e apelimit
Apelimi efektiv kërkon:
- Dokumentacion i plotë: çdo dokument që mbështet pozicionin tuaj duhet bashkëlidhur apelimit fillestar; dorëzimi i provave të reja në fazë të mëvonshme është i kufizuar
- Argumentim ligjor: çitimi i neneve specifike të shkelur, jo vetëm kundërshtimi i fakteve
- Afate strikte: kalimi i afatit 30-ditor humbet të drejtën
- Perfaqësim profesional: kontabilisti ose avokati tatimor rrit mundësinë e suksesit
Nëse keni nevojë për ndihmë me procesin e apelimit ose me vlerësimin e situatës tuaj tatimore, na kontaktoni. Jemi të njohur me procedurën e apelimit dhe mund t'ju orientojmë.
Afati i Parashkrimit: Sa Kohë Mbrapa Mund të Shkojë DPT
Afati i parashkrimit (i njohur edhe si afati i vjetërsimit tatimor) është kufiri kohor brenda të cilit DPT mund të bëjë rivlerësim tatimor. Pas kalimit të këtij afati, periudha tatimore "mbyllet" dhe nuk mund të kontrollohet më.
Rregulla bazë: 5 vjet
DPT ka të drejtë të bëjë rivlerësim tatimor brenda 5 viteve nga dorëzimi i deklaratës. Nëse nuk keni dorëzuar deklaratë fare, afati 5-vjeçar fillon nga data kur deklarata duhej të dorëzohej.
Raste të veçanta: 7 vjet
Për rastet ku DPT ka prova ose dyshim të arsyetuar për evazion fiskal, afati shkon në 7 vjet. Evazioni fiskal përfshin: fshehje të ardhurash, regjistrim fals, faturim fiktiv, transaksione të fallsifikuara.
Amendimi i Ligjit 79/2025
Ligji 79/2025 ka sjellë ndryshime në dispozitat e afatit të parashkrimit. Ndryshimet kryesore kanë prekur bashkëpunimin ndërkombëtar tatimor: DPT tani mund të marrë informacion nga autoritete të huaja tatimore dhe ta përdorë atë informacion pa kufi kohor specifik lidhur me periudhën tatimore të huaj. Ky ndryshim prek kryesisht bizneset me transaksione ndërkombëtare.
Pse ka rëndësi praktike
Shumë biznese shqiptare ruajnë dokumentacion vetëm 3-4 vjet. Kjo i lë të ekspozuara ndaj kontrollit tatimor pa mundësi kundër-argumentimi. Ruajtja e dokumentacionit tatimor për 7 vjet (jo 5) është politika e sigurt, duke marrë parasysh rastet me afat 7-vjeçar.
Bashkëpunimi Ndërkombëtar Tatimor dhe BEPS
Shqipëria ka fuqizuar ndjeshëm bashkëpunimin ndërkombëtar tatimor si pjesë e aderimit në BE dhe implementimit të standardeve OECD/BEPS (Base Erosion and Profit Shifting).
Shkëmbimi automatik i informacionit (CRS)
Shqipëria ka aderuar në Konventën Multilaterale të Këshillit të Europës dhe OECD-së për asistencën administrative tatimore. Kjo do të thotë që bankat shqiptare raportojnë automatikisht llogaritë e shtetasve të huaj tek autoritetet tatimore të vendeve të tyre, dhe autoritetet tatimore të huaja bëjnë të njëjtën gjë për shqiptarët me llogari jashtë.
Për Drejtorinë e Përgjithshme të Tatimeve, kjo do të thotë akses në informacion të ri për tatimpaguesit me aktivitet ndërkombëtar.
Çmimet e transferimit
Transaksionet ndërmjet palëve të lidhura (p.sh. kompani mëmë dhe filial) duhet të bëhen sipas çmimeve të tregut të lirë (arm's length principle). Ligji 9920/2008, i kombinuar me udhëzime specifike të DPT-së, parashikon rregulla çmimesh transferimi bazuar në guidelines e OECD-së. Mosrespektimi çon në rregullime tatimore dhe gjoba.
Çfarë Ndryshon me Amendimin e Ligjit 79/2021
Ligji 79/2021 ka qenë amendimi më i gjerë strukturor pas miratimit të 9920/2008. Ndryshimet kryesore:
Forcimi i të drejtave procedurale
Amadimit 79/2021 ka saktësuar dhe forcuar të drejtat procedurale të tatimpaguesit gjatë kontrollit. Konkretisht:
- Detyrimi i DPT për të komunikuar çdo gjetje me shkrim
- Afati minimal 10 ditë pune për njoftim paraprak para kontrollit në terren (nga 7 ditë më parë)
- Detyrimi i DPT për të respektuar metodologjinë e shpallur hapur kur bën vlerësim indirekt
Ndryshimet në apelim
Amendimi 79/2021 ka reformuar procesin e DAT: periudha e shqyrtimit u rrit nga 45 në 60 ditë (duke i dhënë tatimpaguesit dhe DAT-it më shumë kohë), por u saktësua se kalimi i 60 ditëve pa vendim jep të drejtën e kalimit në gjykatë pa prituar vendimin.
Dixhitalizimi i procedurave
Bashkëhapas me ndryshimet e faturimit elektronik, amendimi 79/2021 formalizoi bazën ligjore për komunikimin elektronik midis DPT-së dhe tatimpaguesve: njoftimet, urdhrat e kontrollit, dhe vlerësimet mund të dorëzohen elektronikisht në llogarinë e tatimpaguesit në eFiling. Tatimpaguesi konsiderohet i njoftuar 5 ditë pune pas dërgimit elektronik.
Pyetje të shpeshta
- Çfarë është Ligji 9920/2008 me pak fjalë?
- Ligji Nr. 9920/2008 "Për Procedurat Tatimore në Republikën e Shqipërisë" është akti kryesor ligjor që rregullon se si administrohen tatimet në Shqipëri. Ai nuk cakton norma tatimore, por cakton procedurat: si regjistrohen tatimpaguesit, si deklarohen dhe paguhen tatimet, si bëhen kontrollet tatimore, si vlerësohen detyrimet, si mblidhen borxhet, si gjobiten shkeljet, dhe si mund të apelojnë tatimpaguesit. Zbatohet për të gjithë tatimet kombëtare dhe ka pësuar amendime të rëndësishme me Ligjet 79/2021 dhe 79/2025.
- Sa vjet mbrapa mund të bëjë kontroll tatimor DPT?
- DPT mund të kontrollojë periudhat tatimore brenda 5 viteve nga dorëzimi i deklaratës. Nëse keni dorëzuar deklaratën e TVSH-së për janar 2021 në shkurt 2021, DPT ka të drejtë ta kontrollojë deri në shkurt 2026. Nëse ka dyshim për evazion fiskal, afati shtrihet në 7 vjet. Ndaj ruani dokumentacionin tatimor (faturat, librat kontabël, kontratat) për 7 vjet minimalisht.
- Çfarë ndodh nëse nuk jam dakord me vlerësimin tatimor të DPT-së?
- Keni të drejtë të apeloni brenda 30 ditësh nga marrja e njoftimit të vlerësimit. Apelimi i dorëzohet Drejtorisë së Apelimit Tatimor (DAT) me shkrim, bashkë me argumentet juridike dhe dokumentet mbështetëse. DAT ka 60 ditë për të vendosur. Nëse vendimi i DAT nuk ju kënaq, mund të apeloni në Gjykatën Administrative brenda 30 ditësh të tjera. Statisikisht, 30-40% e apelimeve administrative marrin rezultat të favorshëm pjesërisht.
- Çfarë janë të drejtat e mia gjatë një kontrolli tatimor në terren?
- Gjatë kontrollit tatimor në terren keni të drejtë: të njoftoheni me shkrim së paku 10 ditë pune para kontrollit; të kërkoni dhe shihni urdhrin zyrtar të kontrollit; të jeni i pranishëm ose të dërgoni perfaqësuesin tuaj ligjor; të komentoni raportin e kontrollit brenda 10 ditëve punë pas marrjes së tij; dhe të apeloni çdo vlerësim që rezulton nga kontrolli. DPT nuk mund të bëjë kontroll jashtë periudhës tatimore dhe tatimeve të specifikuara në urdhrin e kontrollit.
- Cilat janë pasojat nëse nuk paguaj një borxh tatimor?
- Nëse nuk paguani borxhin tatimor brenda afatit, DPT ndjek procedurën e mëposhtme: fillimisht dërgon njoftim-kërkim për pagesë me afat 30 ditësh; pastaj mund të lëshojë urdhër bllokimi të llogarive bankare tuaja; nëse borxhi nuk shlyhet, mund të sekuestrojë aktive (automjete, inventar, makineritë); gjithashtu mund të bllokojë veprimet doganore dhe t'ju vendosë në listën publike të debitorëve. Kamatëvonesa prej 0.04% ditore grumbullohet gjatë gjithë kësaj periudhe. Nëse keni borxh tatimor ekzistues, konsultohuni me kontabilistin tuaj ose na kontaktoni për të gjetur zgjidhjen e duhur.
Lexo gjithashtu
Ligji 29/2023 — Tatimi mbi të Ardhurat në Shqipëri
Ligji nr. 29/2023 "Për Tatimin mbi të Ardhurat": normat, ndryshimet kryesore, DIVA, tatimi në burim dhe efekti mbi bizne…
Ligji 9920 — Procedurat Tatimore në Shqipëri
Ligji 9920 për procedurat tatimore: kontrollet, ankimimet, gjobat, afatet dhe ndryshimet. Analiza e plotë nga Valbona Xh…
VKM 2025: Vendimet Kryesore të Këshillit të Ministrave për Bizneset
VKM 2025 me ndikim në 2026: paga minimale 50,000 ALL (VKM nr. 776), baza maksimale kontributesh 186,416 ALL, TVSH 10% bu…
Ligji 68/2017 — Financat e Vetëqeverisjes Vendore
Ligji 68/2017 për taksat vendore në Shqipëri: financat e bashkive, llojet e taksave, detyrimet e bizneseve, tarifat aktu…
Legjislacioni Tatimor — Ligjet Bazë në Shqipëri
Legjislacioni tatimor në Shqipëri: ligjet kryesore të tatimeve, hierarkia ligjore, burimet zyrtare, udhëzimet e DPT-së d…
Ligji 107/2014: Udhëzuesi i Plotë për Lejet e Ndërtimit dhe Zhvillimin e Territorit
Udhëzues praktik për Ligjin 107/2014: llojet e lejeve, procedura e aplikimit, gjobat e reja 2025 (35,000 ALL/m²), Lista …
Ligji 124/2024: Çfarë Ndryshoi në Tatimin Shqiptar nga 1 Janari 2025
Ligji 124 viti 2024 — paketa fiskale 2024. Cilat ligje ndryshohen, çfarë sjell për bizneset e vogla e të mëdha, afatet, …
Ligji 9920 i Ndryshuar: Çfarë Duhet të Dinë Tatimpaguesit Shqiptarë
Gjithçka rreth ligjit 9920 i ndryshuar: kronologjia e ndryshimeve 2008-2025, regjistrim tatimor, penalitetet, apelimi dh…
Paqja Fiskale: Udhëzuesi i Plotë për Marrëveshjen Vullnetare Tatimore në Shqipëri (2026)
Mësoni si funksionon paqja fiskale (Ligji 84/2025): kush kualifikohet, si llogaritet tatimi +18%, si aplikohet në eFilin…