Ligji për Sigurimet Shoqërore – Kuadri Ligjor

Ligji nr. 7703, datë 11.5.1993, "Për sigurimet shoqërore në Republikën e Shqipërisë" (i ndryshuar me disa ligje, ndryshimi i fundit i rëndësishëm në 2021), përbën shtyllën e sistemit të sigurimeve shoqërore. Ky ligj përcakton kategorinë e personave të siguruar — të punësuarit në sektorin publik dhe privat, të vetëpunësuarit, ortakët drejtues të shoqërive, punonjësit e huaj — normat e kontributeve, bazën e llogaritjes, afatet e pagesës, dhe të gjitha përfitimet e garantuara nga sistemi.

Sistemi administrohet nga Instituti i Sigurimeve Shoqërore (ISSH), i cili mbledh kontributet, regjistron historikun e kontributeve për çdo individ, dhe paguan përfitimet. Fondet menaxhohen veçmas nga buxheti i shtetit, megjithëse ka transferta nga buxheti kur fondi nuk është i vetëmjaftueshëm. Ne ndjekim detyrimet e sigurimeve për të gjithë klientët tanë.

Kontributet llogariten mbi pagën bruto brenda kufijve ligjorë: baza minimale është paga minimale ligjore (aktualisht 40,000 lekë/muaj); baza maksimale (tavani) është rreth 132,312 lekë/muaj — mbi këtë tavanin kontributi nuk llogaritet. Normat aktuale: punëdhënësi paguan 15% dhe punonjësi 9.5% — totali 24.5% e pagës bruto brenda kufijve.

Për të vetëpunësuarit (persona fizikë, ortakë të SHPK-ve pa kontratë pune), kontributi llogaritet mbi pagën minimale si bazë minimale ose mbi pagën e deklaruar nëse është më e lartë. Baza minimale e kontributit për të vetëpunësuarit përditësohet me Vendim të Këshillit të Ministrave (VKM) çdo fillimviti. Pagesa kryhet mujore deri datën 20 të muajit pasardhës. Vonesët grumbullojnë kamatëvonesë ditore automatike.

Sistemi i sigurimeve shoqërore ofron gamë të plotë përfitimesh për personat e siguruar:

• Pension pleqërie — pas plotësimit të moshës ligjore (65 vjet burrat, 62 vjet gratë) dhe viteve minimale të kontributit
• Pension invaliditeti — për paaftësi të plotë ose të pjesshme të përhershme nga sëmundja ose aksidenti
• Pension familjar — për personat e varur familjarisht nga i siguruar i vdekur
• Pagesë barrëlindjeje — për nënat e punësuara, 80% e pagës mesatare të 12 muajve të fundit
• Pagesë paaftësie të përkohshme — përmes raportit mjekësor, 70–80% e pagës mesatare
• Pagesë aksidentesh në punë ose sëmundjesh profesionale

Masa e çdo përfitimi varet nga vitet totale të kontributit dhe pagat e deklaruara historike. Kontributi i rregullt ndër vite maksimalizon përfitimet e pensionit.

Për pension të plotë pleqërie kërkohen njëkohësisht dy kushte: mosha ligjore — aktualisht 65 vjet për burrat dhe 62 vjet për gratë, por mosha ngrihet gradualisht me VKM deri sa gratë të arrijnë 65 vjet (plani zbatohet deri 2056); dhe minimumi 35 vite kontribut aktiv të sigurimeve shoqërore. Pensioni i plotë llogaritet si 75% e pagës mesatare neto të viteve të kontributit, shumëzuar me faktorin e kohës.

Me minimumi 15 vite kontribut (por jo 35), individi përfiton pension të pjesshëm proporcional. Personat që nuk plotësojnë asnjë kushtin minimalë nuk përfitojnë pension — mund të pretendojnë vetëm ndihmë ekonomike sociale nga shteti. Pensioni minimal garantohet nga ligji edhe kur kontributet kanë qenë të ulëta, si rrjetë sigurie sociale bazë. Ne këshillojmë klientët tanë për planifikimin e kontributeve drejt pensionit.