Tatimi mbi Fitimin dhe të Ardhurat: Udhëzuesi i Plotë për Shqipërinë

Tatimi mbi fitimin është tatimi kryesor që paguajnë bizneset në Shqipëri. Baza e tij është fitimi i tatueshëm: të ardhurat totale minus shpenzimet e njohura. Normat ndryshojnë sipas xhiros vjetore dhe sektorit të aktivitetit.

Norma standarde: 15%

Çdo biznes me të ardhura vjetore mbi 14 milionë lekë paguan tatim mbi fitimin me normë 15%. Kjo vlen për shoqëritë tregtare (sh.p.k., sh.a.), degët e shoqërive të huaja, dhe personat fizikë tregtarë që kalojnë këtë prag. Tatimi llogaritet mbi fitimin neto, jo mbi xhiron.

Norma 0%: përjashtimi për bizneset e vogla

Bizneset me të ardhura vjetore deri në 14 milionë lekë janë të përjashtuara nga tatimi mbi fitimin. Kjo normë 0% hyri në fuqi gjatë pandemisë COVID-19 dhe u zgjat deri më 31 dhjetor 2029. Është përjashtimi më i gjërë fiskal në Shqipëri: mbulon shumicën e bizneseve të vogla dhe të mesme.

Kujdes: pragu i 14 milionë lekëve bazohet në të ardhurat bruto (xhiron), jo në fitimin. Një biznes me 15 milionë lekë xhiro por vetëm 2 milionë lekë fitim paguan 15% mbi ato 2 milionë.

Norma e reduktuar: 5%

Katër sektorë përfitojnë normë të reduktuar 5%:

1. Prodhimi dhe zhvillimi i softuerit. Bizneset e regjistruara deri më 31 dhjetor 2023. Norma e reduktuar vlen deri më 31 dhjetor 2025.
2. Kooperativat bujqësore. Deri më 31 dhjetor 2029.
3. Agriturizmi i certifikuar. Periudha 10-vjeçare nga momenti i certifikimit.
4. Sektori i automobilave. Deri më 31 dhjetor 2029.

Paqja Fiskale 2026

Bizneset me xhiro mbi 14 milionë lekë mund të aplikojnë për Marrëveshjen e Paqes Fiskale. Formula: administrata tatimore merr fitimin e tatueshëm të vitit paraardhës dhe e rrit me 18%. Biznesi paguan 15% mbi këtë fitim të rënë dakord. Nëse fiton më tepër, teprica tatohet me vetëm 5% (në vend të 15%). Përfitimi kryesor: asnjë auditim tatimor gjatë periudhës së marrëveshjes (1 vit, me mundësi rinovimi deri në 3 vjet gjithsej).

Bizneset e vogla me xhiro vjetore deri në 8 milionë lekë hyjnë në regjimin e thjeshtuar. Ky regjim ka norma, afate dhe detyrime kontabël të ndryshme nga tatimi standard mbi fitimin.

Norma: 0%

Tatimi i thjeshtuar mbi fitimin është 0% për bizneset me xhiro deri në 8 milionë lekë. Në praktikë, kjo do të thotë se këto biznese nuk paguajnë tatim mbi fitimin, por kanë detyrim deklarimi.

Afati: 10 shkurt

Deklarata vjetore e tatimit të thjeshtuar dorëzohet deri më 10 shkurt të vitit pasardhës. Mos e ngatërroni këtë afat me atë të deklaratës vjetore të tatimit mbi fitimin (31 mars). Janë dy formulare të ndryshme, me data të ndryshme.

Detyrimet kontabël

Bizneset e vogla duhet të mbajnë: regjistrin e shitjeve (faturat e thjeshtuara në rend kronologjik), regjistrin e blerjeve, librin e të ardhurave dhe shpenzimeve, dhe regjistrin e aktiveve të biznesit.

Ndryshimet e propozuara 2026

Qeveria ka propozuar ristrukturimin e tatimit për bizneset e vogla: tatim fiks vjetor (rreth 25,000 lekë) për bizneset me xhiro nën 1 milionë lekë, tatim mbi xhiron (2-4%) për ato me 1-8 milionë lekë, dhe kalim në normën standarde 15% për bizneset mbi 8 milionë lekë. Këto ndryshime synojnë të luftojnë vetëpunësimin fiktiv. Ende nuk janë miratuar.

Tatimi mbi të ardhurat personale (TAP) është tatimi që paguajnë individët mbi të ardhurat e tyre. Ligji 29/2023 reformoi sistemin duke futur norma progresive: sa më të larta të ardhurat, aq më e lartë norma.

Normat mujore për të ardhurat nga punësimi

TAP mbahet në burim nga punëdhënësi çdo muaj. Normat aktualisht:

Shembull llogaritjeje

Një punonjës me pagë bruto 120,000 lekë në muaj:

• 30,000 të para: 0 lekë tatim
• 90,000 lekë të mbetura (30,001-120,000): 13% = 11,700 lekë
• Tatimi total mujor: 11,700 lekë
• Norma efektive: 9.75%

Një punonjës me pagë bruto 250,000 lekë në muaj:

• 30,000 të para: 0 lekë tatim
• 170,000 lekë (30,001-200,000): 13% = 22,100 lekë
• 50,000 lekë (mbi 200,000): 23% = 11,500 lekë
• Tatimi total mujor: 33,600 lekë
• Norma efektive: 13.44%

Tatimet mbi të ardhura jo nga punësimi

Norma varion sipas burimit:

• Dividenti: 8% (mbahet në burim, paguhet deri më 20 gusht)
• Interesa bankare: 15%
• Të ardhura nga qiraja: 15%
• Honorare konsulence/teknike: 15%
• Fitime kapitale (shitje prone, aksione): 15%
• Të ardhura nga lojërat e fatit: 15%
• Të drejta autori: 15%

Të ardhurat nga biznesi për individë

Personat fizikë tregtarë dhe të vetëpunësuarit paguajnë tatim mbi fitimin neto të biznesit me normat progresive (13% deri 23%). Bizneset me xhiro deri në 14 milionë lekë përfitojnë normën 0% deri në 2029. Mbi 14 milionë lekë, norma arrin 23%.

Shumë sipërmarrës nuk e kuptojnë se paguajnë dy shtresa tatimore. Ja si funksionon ndërveprimi:

Për shoqëritë tregtare (sh.p.k., sh.a.)

1. Shoqëria llogarit fitimin e tatueshëm (të ardhura minus shpenzime të njohura).
2. Paguan tatim mbi fitimin: 15% (ose 0%/5% sipas rastit).
3. Fitimi pas tatimit shpërndahet si divident te ortakët/aksionarët.
4. Ortakët paguajnë 8% tatim mbi dividentin.

Shembull: Një sh.p.k. me 10 milionë lekë fitim (xhiro mbi 14M):

• Tatim fitimi: 1,500,000 lekë (15%)
• Fitim i shpërndarë: 8,500,000 lekë
• Tatim dividenti: 680,000 lekë (8%)
• Barra totale efektive: 21.8%

Për persona fizikë tregtarë

Personi fizik nuk ka entitet të veçantë. Fitimi i biznesit tatohet drejtpërdrejt me normat progresive (13%/23%). Nuk ka tatim dividenti të veçantë, por norma marginale mund të jetë më e lartë.

TAP mujor dhe DIVA vjetore

Punëdhënësi mban TAP çdo muaj dhe e deklaron në E-SIG 025. Në fund të vitit, individi plotëson DIVA-n (Deklaratën Individuale Vjetore të të Ardhurave) nëse kalon pragjet:

• Të ardhura bruto mbi 1,200,000 lekë në vit
• Dy ose më shumë punëdhënës brenda të njëjtit muaj
• Të ardhura mbi 50,000 lekë nga burime pa tatim të mbajtur

DIVA krahaston TAP-in e mbajtur gjatë vitit me detyrimin vjetor. Nëse punëdhënësi ka mbajtur tepër, individi ka të drejtë rimbursimi.

Fitimi i tatueshëm varet drejtpërdrejt nga cilat shpenzime pranon administrata tatimore. Çdo shpenzim i panjohur rrit fitimin e tatueshëm dhe tatimin tuaj.

Shpenzimet e njohura (të zbritshme)

Shpenzimet pranohen nëse: (a) shërbejnë drejtpërdrejt për qëllimet e biznesit, (b) janë kryer faktikisht, (c) janë dokumentuar me fatura tatimore, dhe (d) janë brenda kufijve ligjorë.

Amortizimi i aktiveve fikse (me metodën lineare):

• Ndërtesa dhe makineri: 5% në vit
• Kompjutera dhe softuer: 25% në vit
• Aktive të tjera: 20% në vit
• Aktive jo-materiale dhe emri i mirë: 15% në vit
• Aktive me vlerë nën 10,000 lekë: shpenzohen plotësisht në vitin e blerjes

Interesa bankare: Të njohura brenda normës mesatare 12-mujore të kredisë bankare. Gjithashtu, interesat mbi 30% të EBITDA nuk pranohen (shuma e refuzuar bartet 5 vjet).

Borxhe të keqija: Të njohura vetëm nëse: shuma ishte regjistruar si e ardhur, është hequr nga librat, dhe janë ndërmarrë të gjitha veprimet ligjore për rikuperim.

Sigurimi i punonjësve: Premiumi i sigurimit jetë/shëndetësor deri në 5% të fondit të pagave bruto.

Shpenzimet e panjohura (të pazbritshme)

Ligji i tatimit mbi të ardhurat përcakton listë shteruese shpenzimesh që nuk pranohen, pavarësisht dokumentimit:

• Gjoba dhe penalitete: Çdo gjobë ndaj autoriteteve publike.
• Tatimet vetë: Tatimi mbi të ardhurat, TVSH, akciza.
• Dhurimi dhe bamirësia: Kontributet bamirëse nuk pranohen si shpenzim (Shqipëria nuk ka zbritje bamirësie).
• Shpenzime përfaqësimi: Vetëm deri në 0.3% të xhiros vjetore. Çdo shumë mbi këtë prag nuk pranohet.
• Pagesa cash mbi kufi: Nga 2026, pagesat cash mbi 100,000 lekë (B2B) nuk pranohen si shpenzim (kufiri zbriti nga 150,000 lekë). Për B2C, kufiri i ri është 500,000 lekë. Gjoba për shkelje: 1,000,000 lekë.
• Blerje toke dhe përmirësime: Kostot e blerjes dhe përmirësimit të tokës.
• Konsum personal: Shpenzimet personale të pronarëve/administratorëve.
• Sigurimi mbi kufi: Primi i sigurimit jetë/shëndetësor mbi 5% të fondit të pagave.
• Dividenti: Shpërndarjet te ortakët/aksionarët.

Bartja e humbjeve

Humbjet fiskale barten përpara deri në 5 vjet rresht. Nuk lejohet bartja prapa. Nëse pronësia e biznesit ndryshon mbi 50% dhe aktiviteti ndryshon, humbjet e mbartura humbasin.

Bizneset nuk presin fundin e vitit për të paguar tatim fitimi. Administrata tatimore kërkon pagesa të përparuara gjatë gjithë vitit.

Si llogariten këstet

Administrata llogarit këstet mujore bazuar në tatimin e deklaruar vitin paraardhës, pjesëtuar me 12. Njoftimi vjen deri më 30 prill.

Për bizneset e reja: këstet llogariten nga deklarata e parashikuar, pjesëtuar me muajt e mbetur të vitit.

Rregullimi i kësteve

Nëse fitimi juaj bie mbi 10% krahasuar me vitin e kaluar, mund të kërkoni ulje të kësteve pranë administratës tatimore. Nëse administrata parashikon rritje fitimi mbi 10%, mund të rrisë këstet proporcionalisht.

Penaliteti për nënpagesë

Nëse tatimi vjetor i llogaritur tejkalon pagesat e përparuara me mbi 10%, shteti llogarit interes vonese mbi diferencën.

Tabela e afateve

Të gjitha deklaratat dorëzohen përmes portalit Tatimet e Mia. Nëse afati bie në fundjavë ose ditë pushimi, zhvendoset në ditën e parë të punës.

Shqipëria taton rezidentët mbi të ardhurat botërore. Kjo do të thotë se edhe të ardhurat e fituara jashtë vendit janë të tatueshme. Por ekziston mbrojtje kundër tatimit të dyfishtë.

Krediti tatimor i huaj

Tatimet e paguara jashtë Shqipërisë kreditohen kundrejt detyrimit tatimor shqiptar, deri në masën e normës shqiptare. Shembull: nëse keni paguar 10% tatim në vendin e huaj për të ardhura që në Shqipëri do tatoheshin 15%, kreditoni 10% dhe paguani vetëm 5% diferencë në Shqipëri.

Marrëveshjet për shmangien e tatimit të dyfishtë (DTA)

Shqipëria ka rreth 45 marrëveshje DTA me vende të ndryshme. Këto marrëveshje mund të ulin ose eliminojnë tatimin në burim për dividentë, interesa dhe honorare. Aplikimi bëhet brenda 2 vjetësh nga momenti i pagesës.

Çertifikata e Rezidencës Tatimore

Kërkohet për të përfituar nga DTA. Merret falas dhe menjëherë përmes e-Albania (kodi i shërbimit 13203). Ka vulë elektronike dhe pranohet ndërkombëtarisht.

Paketa Fiskale 2026 solli ndryshime të rëndësishme që prekin drejtpërdrejt tatimin mbi fitimin dhe të ardhurat.

Penalitete automatike

Nga 2026, sistemi elektronik gjeneron vlerësime tatimore brenda 24 orëve nga humbja e afatit. Nuk ka periudhë tolerance, nuk ka paralajmërim paraprak.

Afati i korrigjimit: 24 muaj

Periudha për korrigjimin e deklaratave u shkurtua nga 36 muaj në 24 muaj. Pas këtij afati, ankesat drejtohen vetëm te Drejtoria e Apelimit Tatimor pranë Ministrisë së Financave.

Kufijtë e rinj për pagesat cash

• B2B: Maksimumi 100,000 lekë (ulje nga 150,000). Çdo pagesë cash mbi këtë prag nuk pranohet si shpenzim.
• B2C: Maksimumi 500,000 lekë (kufi i ri, prek pasuritë e paluajtshme, automjetet, mallrat e luksit).
• Gjoba për shkelje: 1,000,000 lekë.

Amnistia fiskale

• Borxhe para 31 dhjetor 2014: fshihen plotësisht (principal dhe penalitete).
• Borxhe 2015-2019: Opsioni 1: paguani 50% deri më 30 qershor 2026, 50% fshihet. Opsioni 2: paguani 75% me këste deri dhjetor 2026, 25% fshihet. Penalitetet fshihen pas pagesës së principalit.
• Borxhe 2020-2024: paguani 100% të principalit deri më 31 dhjetor 2026, penalitetet fshihen.

Penalitete specifike

• Mosdorëzimi i DIVA: 3,000 lekë.
• Vonesa në deklaratën e destinacionit të fitimit: 10,000 lekë.
• Mosdeklarimi i punonjësit: 500,000 lekë për çdo rast.

Dokumentoni çdo dështim të sistemit eFiling me screenshot, numër reference nga Call Center (0800 00 02), dhe provë të tentativës. Këto janë mbrojtja juaj e vetme juridike nëse penalitetet gjenerohen për fajin e sistemit.