SKK: Udhëzuesi i Plotë i Standardeve Kombëtare të Kontabilitetit në Shqipëri (2025)

SKK-të janë standarde teknike kontabël që përcaktojnë si duhet njohur, matur, paraqitur dhe shpjeguar transaksionet dhe ngjarjet ekonomike në pasqyrat financiare të një biznesi.

Ato hartohen dhe publikohen nga Këshilli Kombëtar i Kontabilitetit (KKK), një organ i pavarur shtetëror i ngritur sipas Ligjit Nr. 25/2018. KKK-ja zhvillon standardet e reja, i rishikon periodikisht dhe u ofron udhëzime njësive ekonomike. Dokumentet zyrtare janë të disponueshme falas në kkk.gov.al.

SKK-të janë hartuar në harmoni me Standardet Ndërkombëtare të Raportimit Financiar (SNRF/IFRS), por janë të përshtatura për kapacitetet e bizneseve shqiptare. Ato janë më të thjeshta se SNRF-të e plota dhe adresojnë realitetin e tregut vendas.

Deklarimi i tyre si të detyrueshme bëhet me urdhër të Ministrit përgjegjës për financat, pasi KKK-ja i miraton. Versioni aktual i SKK-ve ka efekt ligjor nga 1 janari 2025.

---

Ligji Nr. 25/2018 "Për Kontabilitetin dhe Pasqyrat Financiare", i miratuar më 10 maj 2018, është dokumenti kryesor ligjor që strukturon të gjithë sistemin e kontabilitetit dhe raportimit financiar në Shqipëri.

Ky ligj përcakton:

• Kush mban kontabilitet: çdo njësi ekonomike e regjistruar, pavarësisht formës juridike
• Cilat standarde zbatohen: SKK për njësi mikro, të vogla dhe të mesme; SNRF/IFRS për njësi të mëdha me interes publik
• Cilat dokumente janë të detyrueshme: faturat, urdhrat e pagesës, ekstraktet bankare, libri i ditarit, libri i madh, librat ndihmës
• Sa kohë mbahen dokumentet: 10 vjet, duke filluar nga viti pasardhës i mbylljes së pasqyrave

Ligji ngre KKK-në si autoritet hartues të standardeve dhe IEKA-n (Instituti i Ekspertëve Kontabël të Autorizuar) si autoritet certifikimi. Në mars 2025, KKK-ja publikoi edhe Komentarin zyrtar mbi Ligjin 25/2018 - një burim praktik i vlefshëm për çdo kontabilist.

Kur SKK dhe ligji bien ndesh, ligji ka prioritet. SKK-të plotësojnë ligjin, nuk e zëvendësojnë.

---

Jo çdo biznes zbaton të njëjtat standarde. Zgjedhja varet nga madhësia dhe nga natyra e veprimtarisë.

Njësitë që zbatojnë SKK

SKK-të zbatohen nga:

• Mikronjësitë ekonomike (zbatojnë SKK 15 të thjeshtuar)
• Njësitë e vogla
• Njësitë e mesme
• Njësitë e mëdha që nuk janë entitete me interes publik

Njësitë që zbatojnë SNRF/IFRS

SNRF-të janë të detyrueshme, pavarësisht madhësisë, për:

• Shoqëritë e listuara në bursë
• Bankat dhe degët e bankave të huaja (me licensë të Bankës së Shqipërisë)
• Shoqëritë e sigurimit dhe risigurimit
• Shoqëritë administruese të fondeve të investimit kolektiv
• Shoqëritë administruese të fondeve të pensionit vullnetar

Si klasifikohet madhësia

Kategoria juaj varet nga dy nga tre kritere, të plotësuara për dy vjet radhazi:

Rishikimi i kategorisë bëhet çdo 3 vjet (cikli: 2022, 2025, 2028). Nëse biznesi kalon pragun, ka afat tranzicioni për të migruar tek standardet e duhura.

Keni nevojë të dini saktësisht cila kategori ju përket dhe cilat standarde duhet të zbatoni? Na kontaktoni për konsultim.

---

Aktualisht janë 15 standarde kombëtare të kontabilitetit plus një standard i veçantë për OJF-të.

SKK 1 - Kuadri i përgjithshëm për përgatitjen e pasqyrave financiare

SKK 1 nuk rregullon transaksione specifike. Ai vendos bazat konceptuale: objektivin e pasqyrave financiare, karakteristikat cilësore (kuptueshmëria, rëndësia, besueshmëria, krahasueshmëria), konceptet e matjes dhe parimet bazë.

Parimet kryesore të SKK 1:

• Baza akruale: transaksionet regjistrohen kur ndodhin, jo kur lëviz paraja
• Vazhdimësia: biznesi planifikon të vazhdojë veprimtarinë
• Kosto historike si masë fillestare e aktiveve

Çdo standard tjetër SKK bazohet mbi kuadrin që vendos SKK 1.

SKK 2 - Paraqitja e pasqyrave financiare

SKK 2 rregullon formën dhe përmbajtjen e pasqyrave financiare. Çdo njësi ekonomike (përveç mikronjësive nën SKK 15) duhet të dorëzojë:

1. Bilancin
2. Pasqyrën e të ardhurave dhe shpenzimeve
3. Pasqyrën e ndryshimeve në kapital
4. Pasqyrën e fluksit të parasë
5. Shënimet shpjeguese

SKK 2 kërkon krahasueshmëri: çdo shumë duhet të paraqesë edhe të dhënat e vitit paraardhës.

SKK 3 - Instrumentet financiare

Ky standard rregullon aktivet dhe pasivet financiare: llogaritë e arkëtueshme, hua të dhëna, investimet, borxhet dhe instrumentet derivative.

Versioni i përmirësuar 2025 sjell një model të vetëm matjeje fillestare dhe të mëpasshme, duke thjeshtuar zbatimin. Gjithashtu trajton shprehimisht transaksionet e faktoringut, të cilat janë bërë gjithnjë e më të zakonshme në tregun shqiptar.

Rregull i rëndësishëm: huatë mes palëve të lidhura (p.sh. mes aksionarëve dhe kompanisë) me interes zero duhet matur me vlerë të drejtë, jo me vlerën nominale.

SKK 4 - Inventarët

SKK 4 rregullon si vleresohen mallrat, lëndët e para dhe produktet e gatshme. Metodat e lejuara janë:

• FIFO (i pari brenda, i pari jashtë)
• Kosto mesatare e ponderuar

Metoda LIFO nuk lejohet sipas SKK. Inventarët mbahen me koston e blerjes ose me koston neto të realizueshme, cilado qoftë më e ulët.

SKK 5 - Aktivet afatgjata materiale dhe jomateriale

SKK 5 rregullon ndërtesat, makineritë, pajisjet, automjetet, të drejtat e pronësisë intelektuale dhe softuerët. Çdo aktiv amortizohet sistematikisht gjatë jetës së tij ekonomike reale.

Kjo jetë ekonomike nuk është e njëjtë me normat tatimore. SKK 5 kërkon vlerësim të brendshëm të biznesit për çdo kategori aktivesh. Shumë kontabilistë gabojnë duke aplikuar normat e amortizimit tatimor (20% për kompjuter, 10% për makineri) edhe kontabëlisht - kjo shkel drejtpërdrejt SKK 5.

SKK 6 - Provizionet, pasivet dhe aktivet e kushtëzuara

Kur biznesi ka një detyrim të mundshëm (p.sh. garanci produkti, proces gjyqësor), SKK 6 thotë:

• Nëse ka probabilitet të lartë dhe mund të matet: regjistro provizion
• Nëse ka probabilitet të ulët: shënim shpjegues (jo regjistrim)
• Nëse ngjarje e mundshme sjell hyrje burimesh: aktiv i kushtëzuar (vetëm shënim)

SKK 7 - Kontabilizimi i qerave

SKK 7 dallon dy lloje qerash.

Qeraja financiare transferon praktikisht të gjithë rreziqet dhe shpërblimet e pronësisë tek qiramarrësi. Ajo regjistrohet si aktiv dhe detyrim, jo si shpenzim.

Qeraja operative nuk transferon pronësinë. Regjistrohet thjesht si shpenzim periodik.

SKK 8 - Të ardhurat

SKK 8 i ri (efektiv nga 1 janari 2025, i bazuar mbi IFRS 15) sjell modelin e 5 hapave për njohjen e të ardhurave:

1. Identifiko kontratën me klientin
2. Identifiko detyrimet e performancës
3. Cakto çmimin e transaksionit
4. Ndaj çmimin mes detyrimeve të performancës
5. Njoh të ardhurën kur plotësohet secili detyrim

Njohja e parakohshme e të ardhurave (p.sh. para dorëzimit të shërbimit) është gabim i zakonshëm që SKK 8 e ndalon shprehimisht.

SKK 9 - Kombinimet e bizneseve

SKK 9 zbatohet kur biznesi juaj blen ose bashkohet me një tjetër. Metoda e detyrueshme është metoda e blerjes: identifiko aktivet dhe pasivet e blera me vlerë të drejtë, llogarit emërvlerën (goodwill) si diferencë.

SKK 10 - Grantet dhe ndihma qeveritare

Nëse biznesi merr subvencione nga AIDA, Fondi Shqiptar i Zhvillimit ose programe të tjera, SKK 10 rregullon kur dhe si regjistrohen ato.

Rregulli kryesor: granti njihet si të ardhura vetëm kur plotësohen kushtet për marrjen e tij. Nëse granti ka kushte të pa plotësuara ende, regjistrohet fillimisht si detyrim (të ardhura të shtyra).

SKK 11 - Tatimi mbi fitimin

SKK 11 dallon dy komponentë:

Tatimi korrент është tatimi i llogaritur sipas deklaratës tatimore të vitit.

Tatimi i shtyrë lind nga diferencat e përkohshme mes vlerës kontabël dhe vlerës tatimore të aktiveve/pasiveve. Kur amortizimi kontabël ndryshon nga ai tatimor, lind diferenca e tatimit të shtyrë.

Ky komponent injorohet nga shumë biznese dhe kontabilistë, por SKK 11 e kërkon shprehimisht.

SKK 12 - Efekti i ndryshimeve të kurseve të këmbimit

Për transaksionet në euro, dollar ose valuta të tjera:

• Regjistrohen me kursin e ditës (kurs spot) në datën e transaksionit
• Bilancet monetare (hua, llogari bankare) rivlerësohen me kursin e mbylljes
• Ndryshimet e kursit shkojnë drejtpërdrejt në pasqyrën e të ardhurave

SKK 13 - Aktivet biologjike

I zbatohet sektorit bujqësor dhe blegtoral. Kafshët e gjalla dhe kulturat bujqësore maten me vlerën e drejtë minus kostot e shitjes, kur vlera e drejtë mund të matet me besueshmëri.

SKK 14 - Trajtimi kontabël i shoqërive të kontrolluara dhe pjesëmarrjeve

Kur biznesi ka filiale ose zotëron aksione të rëndësishme (20%+) në kompani të tjera:

• Zotërim nën 20%: kostoja ose vlera e drejtë
• 20-50% (shoqëri e asociuar): metoda e kapitalit
• Mbi 50% (nënkompani): konsolidim

SKK 15 - Parimet e kontabilitetit dhe raportimit financiar nga mikronjësitë ekonomike

SKK 15 është versioni i thjeshtuar për bizneset e vogla. Lejon:

• Regjistrim me bazë kesh (jo vetëm akruale)
• Pasqyra financiare të thjeshtuara
• Pa detyrim të pasqyrës së fluksit të parasë
• Shënime shpjeguese minimale

Çdo biznes që plotëson kriteret e mikronjësisë mund të zgjedhë SKK 15. Nëse e zgjedh, e zbaton plotësisht - nuk mund të përzihet me standarde të kategorisë më të lartë.

Standardi për OJF-të

Organizatat jofitimprurëse kanë standardin e tyre të veçantë me pasqyra të ndryshme: pasqyrën e pozicionit, raportin e veprimtarisë, pasqyrën e lëvizjes së fondeve.

---

Nëse drejtoni një SH.P.K. të vogël ose të mesme, këto janë standardet me të cilat punoni çdo ditë:

SKK 2 - Çdo vit dorëzoni pasqyrat e plota. Formati i gabuar ose mungesa e krahasueshmërisë me vitin paraardhës janë shkelje të zakonshme dhe ndikojnë drejtpërdrejt mbi pranueshmërinë e pasqyrave.

SKK 4 - Çdo kompani tregtare ose prodhuese zgjedh metodën e vlerësimit të inventarit dhe duhet ta zbatojë vazhdimisht. Ndërrimi i metodës pa arsye kontabël tregon pasqyra të pabesueshme.

SKK 5 - Normat e amortizimit duhet të pasqyrojnë jetën ekonomike reale të aktivit. Vendosini normat e duhura që kur regjistroni aktivin e ri, jo pas auditimit.

SKK 8 - Pas ndryshimeve të 2025, kontrolloni nëse mënyra juaj e njohjes së të ardhurave është ende e saktë. Kompanitë me kontrata afatgjata ose me dërgesa të shumfishta janë veçanërisht të prekshme.

SKK 11 - Nëse normat tuaja të amortizimit kontabël ndryshojnë nga ato tatimore, lind detyrimi i tatimit të shtyrë. Kjo duhet regjistruar çdo vit dhe ka ndikim direkt mbi fitimin neto të paraqitur.

---

Dy ndryshimet kryesore të paketës 2025 janë:

SKK 3 i përmirësuar sjell model të vetëm matjeje - të gjitha instrumentet financiare maten me të njëjtën metodë fillestare dhe të mëpasshme. U shtuan gjithashtu rregulla specifike për faktoringun, duke pasqyruar rritjen e kësaj forme financimi në tregun shqiptar.

SKK 8 i ri bazohet mbi IFRS 15. Njohja e të ardhurave nuk është më e lidhur me datën e faturimit, por me plotësimin e detyrimeve të performancës sipas kontratës. Kjo prek kryesisht kompanitë me kontrata shërbimi afatgjata, projektet me faza dhe kompanitë me paketa besnikërie ndaj klientit.

Nëse nuk e keni bërë ende rishikimin e politikave kontabël sipas versioneve të reja, bëjeni tani. Pasqyrat e vitit 2025 dorëzohen sipas standardeve të reja.

---

Pas vitesh pune me biznese shqiptare, kemi identifikuar gabimet që shfaqen herë pas here:

1. Amortizim tatimor si kontabël (SKK 5)

Normat tatimore (p.sh. 20% për pajisje IT) aplikohen gabimisht edhe kontabëlisht. Një kompjuter me jetë ekonomike reale prej 5 vitesh amortizohet 20% tatimisht, por kompania mund ta amortizojë 33% kontabëlisht nëse e vlerëson jetën e tij reale në 3 vjet. SKK 5 kërkon vlerësim të brendshëm, jo kopjim të normave tatimore.

2. Tatimi i shtyrë injorohet (SKK 11)

Diferencat e përkohshme mes vlerës kontabël dhe tatimore krijojnë tatimin e shtyrë. Injorimi i tij deformon fitimin neto dhe bilancon. Ky është ndoshta gabimi kontabël më i shpeshtë në Shqipëri.

3. Njohja e parakohshme e të ardhurave (SKK 8)

Faturimi bëhet sapo nënshkruhet kontrata, por njohja kontabël e të ardhurave duhet të presë plotësimin e detyrimeve të performancës. Një kompani ndërtimi që nënshkruan kontratë 3-vjeçare nuk mund të njohë të gjitha të ardhurat në vitin e parë, edhe nëse ka marrë parapagim.

4. SKK 15 pas kalimit të pragut

Bizneset vazhdojnë me SKK 15 edhe pasi kanë kaluar qarkullimin e mikronjësisë për dy vjet radhazi. Pas kalimit, aplikimi i SKK 15 është shkelje ligjore.

5. Qeraja financiare si operative (SKK 7)

Kontrata e leasingut financiar (me blerje fundore të automjetit) trajtohet si shpenzim i thjeshtë qiraje. Kjo nënvlerëson aktivet dhe detyrimet në bilanc.

6. Hua me interes zero mes palëve të lidhura (SKK 3)

Huatë mes aksionarëve dhe kompanisë me interes 0% duhet matur me vlerë të drejtë duke diskontuar flukset monetare. Ky kërkesë praktikisht nuk zbatohet nga shumica e bizneseve.

7. Provizione të paregjistruara (SKK 6)

Garancitë e produktit, proceset gjyqësore në vazhdim, ristrukturimet e planifikuara - asnjëra nuk pasqyrohet si provizion. Kjo fsheh rrezikun real financiar të biznesit dhe paraqet pasqyra joreale.

---

Zbatimi i saktë i SKK-ve nuk është çështje e dijes teorike: është çështje e politikave kontabël të shkruara, të zbatuara vazhdimisht dhe të mbështetura me dokumentacion.

Nëse jeni pronar biznesi dhe nuk jeni i sigurt se kontabilisti juaj zbaton standardet e duhura, ose nëse keni ndryshuar kategori dhe nuk e dini si të migroni, kontaktoni ekipin tonë. Valbona Xhanaj ka mbi 15 vjet eksperiencë në zbatimin e standardeve kontabël shqiptare dhe ofron konsultime fillestare pa tarifë.