Llogaritë Kontabël: Çfarë Janë dhe Si Funksionojnë

Një llogari kontabël është një regjistër sistematik i efekteve monetare të transaksioneve për një element të caktuar financiar. Mendojeni si një faqe individuale në librin e madh të biznesit tuaj, ku gjurmoni vetëm një gjë njëherësh: vetëm paranë në bankë, vetëm mallrat në magazinë, vetëm borxhin ndaj furnitorëve.

Çdo llogari ka tre pjesë:

1. Emri dhe numri - p.sh. "512 Banka" ose "700 Të ardhura nga shitja"
2. Ana majtas (Debi) - regjistrimi në të majtë
3. Ana djathtas (Kredi) - regjistrimi në të djathtë

Forma tradicionale për ta vizualizuar këtë quhet llogaria T, sepse duket si germa T:

```

EMRI I LLOGARISË

─────────────────────────

DEBI | KREDI

```

Bilanci (gjendja) i llogarisë llogaritet si diferenca midis totalit të debiteve dhe totalit të krediteve. Nëse debitet janë më të mëdha, llogaria ka bilanc debi. Nëse kreditet janë më të mëdha, ka bilanc kredi.

Numri i llogarisë nuk është i rastësishëm. Plani kontabël shqiptar i grupon llogaritë sipas klasave me numra specifikë, kështu që çdo kontabilist di menjëherë se çfarë përfaqëson llogaria 530 ose 612 pa pasur nevojë ta lexojë emrin. Ky sistem uniform mundëson krahasimin e pasqyrave financiare midis bizneseve të ndryshme dhe kontrollin nga autoritetet tatimore.

Një llogari nuk mban vetëm gjendjen aktuale. Ajo mban historinë e plotë: çdo debi, çdo kredi, dhe bilancin pas çdo lëvizjeje. Kjo është arsyeja pse kontabilistët mund të gjurmojnë saktësisht se nga erdhi çdo lekë dhe ku shkoi.

---

Para se të kuptojmë llogaritë individuale, duhet të kuptojmë ekuacionin që qëndron në bazë të tyre:

> Aktive = Pasive + Kapitali

Ky ekuacion thotë: gjithçka që zotëron biznesi (aktivet) financohet ose nga borxhe (pasivet) ose nga investimi i pronarit (kapitali). Kurrë nuk mund të ketë aktive pa një burim financimi që i korrespondon.

Çdo llogari kontabël i përket njërës anë të këtij ekuacioni:

• Aktivet - përfshijnë makineritë, inventarin, paranë, kërkesat nga klientët
• Pasivet - përfshijnë borxhet bankare, detyrimet ndaj furnitorëve, tatimin e pagueshëm
• Kapitali - kapitali i themelimit, rezervat, fitimi i pashpërndarë

Pasqyra financiare quhet "bilanci" pikërisht sepse të dyja anët e ekuacionit duhet të balancojnë. Nëse shtoni 100,000 lekë aktive pa shtuar 100,000 lekë pasive ose kapital, diçka ka shkuar gabim.

Shpenzimet dhe të ardhurat janë rast i veçantë: ato ndikojnë kapitalin nëpërmjet fitimit ose humbjes, por mbahen në klasa të veçanta (6 dhe 7) deri në mbyllje të periudhës. Kjo ndarje na lejon të shohim qartë sa fitoi biznesi gjatë vitit, jo vetëm gjendjen në ditën e fundit.

Ekuacioni mund të rishkruhet edhe si: Aktive = Detyrime + Kapital i themeluesit + Të ardhura - Shpenzime. Ky version zgjeruar tregon se si llogaritë e klasave 6 dhe 7 lidhen drejtpërdrejt me anën e kapitalit.

---

Kjo është pjesa që ngatërron shumë njerëz. Termat "debi" dhe "kredi" nuk kanë kuptimin e zakonshëm të "borxh" dhe "kursim". Janë thjesht emra për anën majtas dhe anën djathtas të llogarisë.

Rregullat ndryshojnë sipas llojit të llogarisë:

Pse shpenzimet sillen si llogaritë aktive?

Sepse shpenzimet ulin kapitalin. Kur regjistrohet një shpenzim, ana debi rritet, që tregon konsum burimesh. Anasjelltas, të ardhurat rrisin kapitalin, prandaj kreditohen.

Një mënyrë e thjeshtë për ta mbajtur mend:

• Debi = hyrja e vlerës (në llogarinë aktive), ose rritja e shpenzimit
• Kredi = dalja e vlerës (nga llogaria aktive), ose rritja e detyrimit/të ardhurës

Rregulla themelore e kontabilitetit me hyrje dyfishe: shuma totale e debiteve duhet të jetë gjithmonë e barabartë me shumën totale të krediteve për çdo regjistrim.

Një shembull i shpejtë: kur pagoni qiranë e zyrës 50,000 lekë me para bankare, llogaritari debiton llogarine 612 "Qiraja" (shpenzimi rritet) dhe krediton llogarinë 512 "Banka" (paraja ulet). Dy lëvizje, dy llogari, shumë të barabarta. Ekuacioni mbetet në balancë.

---

Plani kontabël shqiptar është lista zyrtare e llogarive që bizneset shqiptare duhet të përdorin, e rregulluar nga Standardet Kombëtare të Kontabilitetit (SKK) dhe e mbikëqyrur nga IEKA (Instituti i Ekspertëve Kontabël të Autorizuar të Shqipërisë). Ai ndahet në 7 klasa kryesore.

Klasa 1 - Aktivet Afatgjata (Numrat 10-19)

Këtu regjistrohen pasuritë që biznesi i mban për më shumë se një vit: tokat, ndërtesat, makineritë, pajisjet kompjuterike, mjetet e transportit. Gjithashtu këtu hyn amortizimi i akumuluar, llogaria e kundërt që tregon vjetërsimin e aktiveve.

Llogaritë kryesore:

• 21 - Toka dhe ndërtesat
• 211 - Mjetet e transportit
• 214 - Pajisjet dhe inventari teknik
• 28 - Amortizimi i akumuluar (llogari kredie kundër-aktive)

Shembull: Nëse blini një kamion me 5,000,000 lekë, kjo hyn tek llogaria 211. Çdo vit, amortizimi i llogarisë 28 ul vlerën neto të kamionit në bilanc.

Klasa 2 - Aktivet Biologjike dhe Nën Montim (Numrat 20-29)

Kjo klasë mbulon aktivet biologjike (blegtorinë, kulturat bujqësore) dhe ndërtimet e instalimet që janë ende në proces montimi. Shumica e bizneseve urbane dhe tregtare rrallë e përdorin këtë klasë në praktikë.

Klasa 3 - Stoqet dhe Inventari (Numrat 30-39)

Stoqet janë mallrat dhe lëndët e para që biznesi i mban për t'i shitur ose për t'i përdorur në prodhim. Kjo klasë është shumë e rëndësishme për bizneset tregtare dhe prodhuese.

Llogaritë kryesore:

• 30 - Mallra për shitje (stock tregtar)
• 31 - Lëndë të para
• 35 - Produkte të gatshme
• 37 - Mallra në rrugë

Inventari i paregjistruar saktë shkakton dy probleme njëkohësisht: fitim të llogaritur gabimisht dhe tatim të paguar gabimisht. Kjo klasë kërkon kujdes të veçantë.

Klasa 4 - Palët e Treta (Numrat 40-49)

Kjo klasë gjurmon të gjitha marrëdhëniet financiare me palët e jashtme: klientët, furnitorët, shtetin, punonjësit. Është klasa ku kontabilistët shpenzojnë shumicën e kohës.

Llogaritë kryesore:

• 401 - Furnitorët (borxhi ndaj furnitorëve)
• 411 - Klientët dhe të arkëtueshmet
• 444 - TVSH e mbledhur (detyrim ndaj DPT)
• 445 - TVSH e zbritshme (kredi tatimore nga blerjet)
• 421 - Paga të pagueshme
• 431/432 - Kontributet e sigurimeve shoqërore dhe shëndetësore
• 441 - Tatimi mbi fitimin i pagueshëm

Çdo biznes shqiptar me TVSH dhe punonjës do të përdorë llogaritë e klasës 4 çdo muaj pa përjashtim. Deklaratat mujore të TVSH-së dhe sigurimeve mbështeten mbi lëvizjet e këtyre llogarive.

Klasa 5 - Llogaritë Financiare (Numrat 50-59)

Këtu regjistrohet paraja dhe ekuivalentët e saj: kasa, llogaria bankare, çeqet, letrat me vlerë afatshkurtra.

Llogaritë kryesore:

• 530 - Kasa (paraja fizike në arkë)
• 512 - Banka (llogaria rrjedhëse)
• 511 - Çeqet e pranuara
• 50 - Letrat me vlerë afatshkurtra

Çdo pagesë me para në dorë kalon nëpër llogarinë 530. Çdo transfertë bankare kalon nëpër 512. Bizneset me fiskulizim të detyruar duhet të kenë lëvizjet e kasës sinkronizuara me fiskalizatorin elektronik.

Klasa 6 - Shpenzimet (Numrat 60-69)

Klasa 6 regjistron të gjitha shpenzimet e biznesit gjatë periudhës kontabël. Llogaritë e kësaj klase sillen si ato aktive: rriten me debi.

Llogaritë kryesore:

• 600 - Blerjet (kosto e mallrave të blera)
• 611 - Qiraja dhe shpenzimet e ambientit
• 621 - Pagat dhe shpërblimet
• 622 - Kontributet e sigurimeve (pjesa e punëdhënësit)
• 631 - Taksat dhe detyrimet bashkiake
• 641 - Zhvlerësimi (amortizimi vjetor i aktiveve)
• 651 - Humbjet nga kreditë e keqija
• 661 - Interesa bankare dhe shpenzime financiare

Çdo faturë shpenzimi që merrni si biznes duhet të regjistrohet tek klasa 6. Në fund të vitit, të gjitha llogaritë e kësaj klase mbyllen ndaj llogarisë së fitimit/humbjes.

Klasa 7 - Të Ardhurat (Numrat 70-79)

Klasa 7 regjistron të gjitha të ardhurat e biznesit. Llogaritë e kësaj klase sillen si ato pasive: rriten me kredi.

Llogaritë kryesore:

• 700 - Të ardhurat nga shitja e mallrave
• 706 - Të ardhurat nga shërbimi
• 71 - Prodhimi i brendshëm i aktivizuar
• 74 - Subvencionet dhe grantet operative
• 751 - Të ardhura nga gjobat dhe kompensimet e marra
• 761 - Të ardhurat nga interesi dhe dividendët

Edhe të ardhurat mbyllen ndaj llogarisë së fitimit/humbjes në fund të periudhës. Diferenca midis totalit të klasës 7 dhe totalit të klasës 6 jep fitimin ose humbjen neto.

---

Sistemi i hyrjes dyfishe do të thotë: çdo transaksion ekonomik regjistrohet njëkohësisht në të paktën dy llogari. Njëra llogari debitohet, tjetra kreditohet, dhe shuma e dy anëve duhet të jetë e njëjtë.

Shikoni tre shembuj praktikë:

Shembull 1: Blerja e një kompjuteri me transfertë bankare (150,000 lekë pa TVSH)

```

DEBI: 214 Pajisjet dhe inventari teknik 150,000 ALL

KREDI: 512 Banka 150,000 ALL

```

Logjika: kompjuteri shtohet tek aktivet fikse (debi), ndërsa paraja në bankë zvogëlohet (kredi). Biznesi ka të njëjtin vlerë total aktivesh, vetëm forma ka ndryshuar: para u bë pajisje.

Shembull 2: Regjistrimi dhe pagesa e pagave të punonjësve (400,000 lekë bruto)

Faza 1 - Regjistrimi i shpenzimit të pagave:

```

DEBI: 621 Paga dhe shpërblimet 400,000 ALL

KREDI: 421 Paga të pagueshme 400,000 ALL

```

Faza 2 - Pagesa nga banka:

```

DEBI: 421 Paga të pagueshme 400,000 ALL

KREDI: 512 Banka 400,000 ALL

```

Dy faza sepse shpenzimi njihet kur krijohet detyrimi, jo vetëm kur paguhet. Kjo është parimi i periudhëzimit (accrual accounting).

Shembull 3: Faturimi i një klienti për shërbim (200,000 lekë + TVSH 20%)

```

DEBI: 411 Klientët 240,000 ALL

KREDI: 706 Të ardhura nga shërbimi 200,000 ALL

KREDI: 444 TVSH e mbledhur 40,000 ALL

```

Llogaria 411 (klienti) debitohet, sepse klienti na ka borxh 240,000 lekë. Të ardhurat kreditohen me vlerën pa TVSH (200,000), dhe TVSH-ja kreditohet si detyrim ndaj shtetit (40,000). Totali i debit = totali i kreditit = 240,000.

Ky princip, debi = kredi gjithmonë, siguron integritetin matematikor të të gjithë kontabilitetit. Nëse numrat nuk balancojnë, ka gabim diku.

---

Llogaritë nuk qëndrojnë të izoluara. Në fund të periudhës kontabël, ato formojnë pasqyrat financiare. Kuptimi se cilat llogari shkojnë ku ju ndihmon të lexoni librat tuaj financiarë me kuptim.

Bilanci i Gjendjes (Balance Sheet) - pasqyrë statike e datës 31 dhjetor:

Bashkon llogaritë nga Klasa 1 deri Klasa 5. Tregon çfarë zotëron biznesi (aktivet) kundrejt asaj që detyrohet (pasivet) dhe vlerës neto të pronarit (kapitali). Çdo llogari me bilanc pozitiv në fund të vitit hyn në bilanc.

Pasqyra e Fitimit dhe Humbjes (Income Statement) - pasqyrë e periudhës:

Bashkon klasën 6 (shpenzimet) dhe klasën 7 (të ardhurat). Diferenca jep fitimin neto ose humbjen neto të periudhës. Ky rezultat pastaj transferohet tek kapitali në bilanc, duke lidhur dy pasqyrat me njëra-tjetrën.

Kjo lidhje shpjegon pse ekuacioni Aktive = Pasive + Kapitali mbetet gjithmonë në ekuilibër: fitimi i klasave 6-7 kalon tek kapitali, duke mbajtur balancën gjatë gjithë vitit.

Llogaritarët e mirë e kuptojnë rrugën e plotë të një transaksioni: nga ditari, nëpërmjet llogarive, deri tek pasqyra finale. Kur dini këtë rrugë, mund të kontrolloni saktësinë e çdo numri.

---

Nëse drejtoni një NVM (ndërmarrje të vogël e mesme) në Tiranë, ka shumë të ngjarë që 80% e punës suaj kontabël të kalojë nëpër këto llogari:

Njohja e këtyre 10 llogarive bazë ju bën të aftë të kuptoni gjendjen financiare të biznesit tuaj çdo muaj, pa pritur raporte të gjata nga kontabilisti.

Dy llogari që shumë pronarë neglizhojnë: llogaria 445 (TVSH e zbritshme) dhe llogaria 444 (TVSH e mbledhur). Diferenca midis tyre tregon saktësisht sa TVSH i detyroheni DPT-së çdo muaj ose sa kreditë tatimore keni akumuluar.

Nëse dëshironi të dini saktësisht si regjistrohen transaksionet tuaja specifike, kontaktoni ekipin tonë për një konsultim pa detyrim.

---