Ligji për Kontabilitetin në Shqipëri: Çfarë Duhet të Dini për Ligjin Nr. 25/2018

Ligji Nr. 25/2018, datë 10 maj 2018, "Për kontabilitetin dhe pasqyrat financiare" është ligji bazë i kontabilitetit në Shqipëri. Ai zëvendëson Ligjin Nr. 9228/2004 dhe solli ndryshime të rëndësishme në sistemin kontabël shqiptar.

Ky ligj transpozoi Direktivën 34/2013 të Bashkimit Europian për kontabilitetin. Ky hapë Shqipërisë drejt harmonizimit me standardet europiane të raportimit financiar ka rëndësi të dyfishtë: u rrit besueshmëria e pasqyrave financiare shqiptare në tregjet ndërkombëtare dhe u vendos baza për integrimin me tregun e BE-së.

Ligji përcakton tre gjëra kryesore:

• parimet dhe rregullat e përgjithshme për përgatitjen e pasqyrave financiare
• standardet kontabël të zbatueshme sipas kategorisë së njësisë
• detyrimet për mbajtjen e regjistrave kontabël

Organi shtetëror që mbikëqyr zbatimin e standardeve kontabël është Këshilli Kombëtar i Kontabilitetit (KKK). KKK miraton si standardet kombëtare SKK ashtu edhe adaptimet shqiptare të SNRF-it. Publikon gjithashtu komentarë zyrtarë për zbatimin e ligjit, si ai i rilëshuar në mars 2025.

---

Ligji Nr. 25/2018 zbatohet për të gjitha njësitë ekonomike me qëllim fitimi, pavarësisht formës ligjore. Kjo do të thotë:

• shoqëritë me përgjegjësi të kufizuar (SHPK)
• shoqëritë aksionare (SHA)
• ndërmarrjet individuale dhe tregtarët individualë
• degët e shoqërive të huaja
• bashkimet e sipërmarrjeve (joint ventures)

Ligji zbatohet gjithashtu për njësitë ekonomike jofitimprurëse: fondacionet, shoqatat, organizatat jofitimprurëse. Përjashtim bëjnë rastet ku legjislacioni i posaçëm rregullon ndryshe raportimin e tyre financiar.

Disa kategori specifike qëndrojnë jashtë fushës së zbatimit, pasi rregullohen nga legjislacion i veçantë: bankat dhe institucionet e kreditit (mbikëqyren nga Banka e Shqipërisë), kompanitë e sigurimit (mbikëqyren nga Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare), si dhe ato njësi publike që llogarisin mbi bazën e kontabilitetit të buxhetit shtetëror.

Nuk ka biznes "shumë i vogël për ligjin". Edhe tregtari individual me qarkullim minimal ka detyrimin të mbajë kontabilitet sipas rregullave të ligjit 25/2018.

---

Ky është ndoshta elementi më praktik i ligjit. Kategoria e njësisë suaj ekonomike, mikro, e vogël, e mesme apo e madhe, përcakton cilat standarde kontabël zbaton dhe cilat detyrime raportimi ka.

Si funksionon kategorizimi

Klasifikimi bazohet në tre kritere:

1. Totali i aktiveve (bilanci i fundit të vitit)
2. Xhiroja vjetore neto (të ardhurat totale nga shitjet)
3. Numri mesatar i punonjësve gjatë vitit fiskal

Për t'u klasifikuar në një kategori të caktuar, biznesi juaj duhet të plotësojë dy nga tre kriteret. Mjafton dy nga tre. Jo domosdoshmërisht të tria.

Klasifikimi mund të ndryshojë vetëm nëse një njësi kalon ose qëndron nën kufijtë për dy vite radhazi. Ky rregull qëndrueshmërie parandalon luhatshmërinë e panevojshme të kategorisë vetëm për shkak të luhatjeve të vogla të xhirosë.

Tabelë e kategorive sipas ligjit 25/2018

Shembull praktik: Biznesi juaj ka aktive 80 milionë ALL, xhiro 120 milionë ALL dhe 35 punonjës. Plotëson dy nga tre kriteret e kategorisë "e vogël" (aktive dhe xhiro brenda kufijve; punonjës brenda kufijve). Klasifikohet si njësi e vogël dhe zbaton SKK.

Klasifikimi ka pasoja direkte: njësia e madhe duhet të zbatojë SNRF, të kryejë auditim të detyrueshëm dhe të botojë pasqyrat financiare. Klasifikimi i gabuar nuk është thjesht gabim administrativ. Është shkelje ligji.

Shembull i gabimit të zakonshëm: biznesi ka xhiro 2 miliardë ALL por vetëm 30 punonjës dhe aktive 200 milionë ALL. Plotëson kriterin e xhirosë (njësi e madhe) dhe kriterin e aktiveve (njësi e mesme). Dy nga tre kritere të njësisë së madhe? Jo. Plotëson vetëm njërin nga kriteret e njësisë së madhe, ndaj qëndron në kategorinë e mesme. Aplikimi i saktë i rregullit 2 nga 3 kërkon vëmendje.

---

Ligji 25/2018 ndan standardet kontabël në dy grupe kryesore. Zgjedhja e standardit nuk është opsionale. E dikton kategoria e njësisë.

SKK: Standardet Kombëtare të Kontabilitetit

SKK janë standarde të dizajnuara për realitetin e ekonomisë shqiptare. I miraton KKK dhe janë adaptuar nga standardet ndërkombëtare, duke pasur parasysh kapacitetin dhe nevojat e bizneseve të vogla e të mesme.

SKK zbatojnë:

• njësitë mikro
• njësitë e vogla
• njësitë e mesme
• organizatat jofitimprurëse (sipas kategorisë)

SKK është thjeshtëzim i qëllimshëm. Kërkon pasqyra financiare me më pak detaj dhe njohje kontabël të thjeshtuara. Mund ta zbatojë edhe një kontabilist me eksperiencë normale.

SNRF: Standardet Ndërkombëtare të Raportimit Financiar

SNRF (ose IFRS në anglisht) janë standarde ndërkombëtare me nivel të lartë kompleksiteti dhe transparence. Investitorët ndërkombëtarë dhe institucionet financiare i kërkojnë.

SNRF zbatojnë detyrimisht:

• njësitë e mëdha sipas kategorisë ligjore
• subjektet me interes publik: bankat, institucionet e kreditit, kompanitë e sigurimit
• njësi të tjera sipas vendimit të Këshillit të Ministrave

Zbatimi i SNRF kërkon njohuri të specializuara kontabël dhe shpesh ekspertizë shtesë. Nëse biznesi juaj po afrohet pragun e njësisë së madhe, planifikoni kalimin tek SNRF me kohë të mjaftueshme.

KKK si organ qendror

Këshilli Kombëtar i Kontabilitetit (kkk.gov.al) miraton dhe publikon si SKK ashtu edhe SNRF të adaptuara. Kur ka paqartësi interpretuese, KKK publikon komentarë zyrtarë. Dokumenti i publikuar në mars 2025 sqaron aspekte të rëndësishme të zbatimit të ligjit 25/2018 dhe mund të shkarkohet falas nga faqja zyrtare e KKK.

---

Ligji 25/2018 nuk përcakton vetëm standardet. Specifikon edhe cilat regjistrime dhe dokumente duhet të ekzistojnë fizikisht ose elektronikisht në biznesin tuaj.

Librat kontabël të detyrueshëm

Çdo njësi ekonomike duhet të mbajë tre lloje librash:

Ditarin (Journal): regjistron të gjitha transaksionet sipas rendit kronologjik. Çdo hyrje e dalë e parasë, çdo faturë, çdo shpenzim shënohet me datë dhe vlerë. Ky është burimi primar i të dhënave kontabël.

Librin e Madh (Ledger): grupon transaksionet sipas llogarive. Jep pasqyrën e balancave: sa keni në arkë, sa ju detyrojnë klientët, sa i detyroheni furnitorëve.

Librat Ndihmës: libra të veçantë për llogaritë kryesore: libri i blerësve (llogaritë e arkëtueshme), libri i furnitorëve (llogaritë e pagueshme), libri i aktiveve fikse, libri i inventarit.

Dokumentet mbështetëse të detyrueshme

Çdo hyrje kontabël duhet mbështetur me dokument. Nuk ka kontabilitet pa dokument. Dokumentet kryesore janë:

• faturat e shitjes dhe të blerjes
• ekstraktet bankare
• mandatet e pagesës
• listat e pagave
• kontratat e punës dhe kontratat e shërbimit
• procesverbalet e inventarizimit

Nëse mungon dokumenti, transaksioni nuk mund të regjistrohet si i ligjshëm nga pikëpamja kontabël dhe fiskale. Kjo është linja e parë e mbrojtjes në çdo kontroll tatimor.

Sa kohë duhet t'i ruani dokumentet

Ligji është i qartë: 10 vjet nga mbyllja e vitit kontabël. Dokumentet e vitit 2024 duhet të ruhen deri në fund të vitit 2034. Ruajtja mund të jetë fizike ose elektronike, por sistemi elektronik duhet të garantojë integritetin dhe lexueshmërinë e dokumenteve.

Monedha funksionale

Ligji lejon një dispozitë të rëndësishme: kontabiliteti mund të mbahet në monedhën në të cilën kryhet shumica e aktivitetit ekonomik, edhe nëse ndryshon nga leku shqiptar. Bizneset me shumicë transaksionesh në euro mund të mbajnë librat kontabël në euro. Pasqyrat financiare për dorëzim paraqiten gjithsesi në ALL.

---

Çdo vit, pas mbylljes së vitit fiskal, bizneset kanë detyrimin të përgatisë dhe dorëzojë pasqyrat financiare. Ky nuk është dokument opsional. Është detyrim ligjor.

Pasqyrat e detyrueshme

Komplet pasqyra financiare sipas ligjit 25/2018 përfshin katër dokumente:

1. Bilanci (Pasqyra e Gjendjes Financiare): tregon aktivet, detyrimet dhe kapitalin e vet të biznesit në fund të vitit fiskal
2. Pasqyra e të Ardhurave dhe Shpenzimeve: tregon rezultatin financiar (fitim apo humbje) të vitit
3. Pasqyra e Fluksit të Parasë: tregon si ka lëvizur paraja gjatë vitit, aktiviteti operacional, investues dhe financiar
4. Shënimet Shpjeguese: detajojnë politikat kontabël të zbatuara dhe informacione shtesë mbi zërat kryesorë

Njësitë mikro kanë lehtësi: mund të dorëzojnë bilancin e thjeshtuar dhe pasqyrën e thjeshtuar të të ardhurave, pa pasqyrën e fluksit të parasë.

Afati: 31 korrik

Të gjitha njësitë ekonomike me qëllim fitimi dorëzojnë pasqyrat financiare te Qendra Kombëtare e Biznesit (QKB) jo më vonë se 31 korrik i vitit pasardhës.

Ky afat është absolut. Nuk ka zgjatje automatike, edhe nëse biznesi ka vëllim të ulët aktiviteti.

Njësitë e mesme, të mëdha dhe subjektet me interes publik kanë detyrimin shtesë të botojnë pasqyrat financiare në faqen e tyre zyrtare brenda shtatë muajve nga mbyllja e vitit fiskal.

---

Auditimi dhe kontabiliteti janë dy gjëra të ndryshme. Kontabilisti regjistron transaksionet. Auditori i verifikon ato në mënyrë të pavarur.

Ligji Nr. 25/2018, i lexuar bashkë me legjislacionin e auditimit, përcakton se cilat njësi kanë detyrimin e auditimit vjetor:

• Shoqëritë aksionare (SHA): pavarësisht madhësisë
• Bankat, institucionet e kreditit dhe kompanitë e sigurimit: gjithmonë
• Njësitë me interes publik sipas përkufizimit ligjor
• Njësitë e mëdha sipas kategorisë ligjore
• Njësitë e mesme në rastet e parashikuara nga ligji

Auditimi mund të kryhet vetëm nga auditues të certifikuar nga Instituti i Ekspertëve Kontabël të Autorizuar (IEKA). Nëse biznesi juaj ka detyrimin e auditimit dhe nuk e kryen, pasqyrat financiare nuk konsiderohen të vlefshme ligjërisht.

---

Mospërmbajtja ndaj ligjit 25/2018 nuk mbetet pa pasoja. Administrata Tatimore ka kompetencë të verifikojë dokumentacionin kontabël dhe të vendosë sanksione administrative dhe financiare.

Llojet kryesore të shkeljeve dhe gjobat

Dokumentacion i mangët ose i parregullt: Gjatë një kontrolli tatimor, nëse mungojnë fatura, librat kontabël nuk janë të plotë ose dokumentet mbështetëse nuk ekzistojnë, gjoba varion nga 50,000 deri 500,000 ALL. Shuma finale varet nga shkalla e mangësisë dhe vëllimi i transaksioneve të parakumentuar.

Dorëzim me vonesë i pasqyrave financiare: Nëse pasqyrat nuk dorëzohen te QKB brenda datës 31 korrik, gjoba mund të jetë nga 15,000 deri 50,000 ALL. Por kosto reale nuk është vetëm gjoba: pasqyrat e paregjistruara pengojnë marrjen e kredive bankare, tenderimin publik dhe transaksionet tregtare që kërkojnë dëshmi solvabiliteti.

Gabime në deklarimin e TVSH-së: Kur diferenca midis kontabilitetit dhe deklaratave tatimore tregon gabime, gjoba llogaritet si 25–100% e shumës së TVSH-së të gabimtë, varësisht nga natyra e shkeljes: neglizhencë apo qëllim i shprehur.

Mosrespektim i standardeve kontabël: Zbatimi i SKK kur ligji kërkon SNRF, ose anasjelltas, mund të çojë në rivlerësim të bazës tatimore dhe gjoba shtesë.

Sanksionet grumbullohen. Shkeljet e shumëfishta shumëzojnë gjobat. Nëse Administrata Tatimore gjen mungesë dokumentacioni sistematike, ka kompetencë të vlerësojë bazën tatimore sipas metodave indirekte. Rezultati i metodave indirekte është shpesh shumë më i rëndë se gjoba e parë administrative.

---

Ligji 25/2018 është në fuqi që nga viti 2019. Nëse biznesi juaj nuk ka bërë ende disa vlerësime bazë, ja ku filloni:

Hapi 1: Klasifikoni njësinë tuaj. Merrni bilancin e fundit dhe llogaritni cilat dy nga tre kriteret plotësoni. Ku bini sipas tabelës: mikro, e vogël, e mesme, e madhe? Kjo ndikon direkt standardin kontabël dhe detyrimet tuaja.

Hapi 2: Konfirmoni standardin kontabël. Nëse jeni mikro, e vogël ose e mesme, zbatoni SKK. Nëse jeni e madhe ose subjekt me interes publik, zbatoni SNRF. Konsultohuni me kontabilistin tuaj nëse keni dyshime mbi klasifikimin.

Hapi 3: Organizoni dokumentacionin. A keni sistematizuar të gjitha faturat, ekstraktet bankare dhe kontratat? A janë të shënuara në sistemin kontabël dhe të radhitura sipas vitit fiskal? Filloni sot nëse nuk keni.

Hapi 4: Verifikoni sistemin e ruajtjes. 10 vjet është periudha ligjore. Dokumentet fizike ose elektronike të vitit 2016 duhet ende të ekzistojnë. Sigurohuni se nuk janë asgjësuar gabimisht.

Hapi 5: Mos i humbisni afatin 31 korrik. Shënoni çdo vit datën 31 korrik si afat dorëzimi të pasqyrave financiare te QKB. Bizneset që e lënë dokumentimin për muajin e fundit janë ato që paguajnë gjoba.

Hapi 6: Kontrolloni detyrimin e auditimit. Nëse biznesi juaj është SHA ose njësi e madhe, auditimi nuk është opsional. Gjeni audituesin IEKA dhe planifikojeni procesin përpara mbylljes së vitit fiskal.

Nëse keni nevojë për mbështetje profesionale, nga klasifikimi i njësisë deri te dorëzimi i pasqyrave financiare, na kontaktoni për konsultë me Valbonën (€30).

---