Ndryshimet e Taksës së Ndërtesës që Pronarët Shqiptarë Po i Humbasin

Pronarët shqiptarë shpesh nuk e dinë që paguajnë dy lloje tatimesh krejt të ndryshme mbi pronën:

1. Taksa e ndërtesës (tatim vendor): paguhet çdo vit te bashkia — edhe nëse prona është bosh, edhe nëse nuk keni të ardhura. Llogaritet si 0.05% (banesë) ose 0.2% (biznes) e vlerës së tatueshme të ndërtesës në vit — vlerë që del nga sipërfaqja (m²) × çmimi referencë i zonës. Mospagesa grumbullon borxh me kamatë.
2. Tatimi mbi të ardhurat nga qeraja (15%): paguhet vetëm nëse jepni pronën me qera — temë e artikullit specifik.

Ngatërrimi: pronarë që mendojnë se nëse nuk japin pronën me qera, nuk kanë asnjë detyrim tatimor. Gabim — taksa e ndërtesës paguhet pavarësisht shfrytëzimit.

Bashkia Tiranë azhurnon vlerat referencë të zonës me VKM çdo vit; taksa vjetore e ndërtesës për banim është 0.05% e kësaj vlere referencë (m² × çmimi referencë × 0.05%). E përkthyer në lekë/m²/vit, kjo del praktikisht (2025):

• Zona 1 (qendra): rreth 100-115 lekë/m² në vit
• Zona 2 (rreth qendrës): rreth 70-90 lekë/m² në vit
• Zona 3 (periferike): rreth 50-65 lekë/m² në vit

Lokalet tregtare dhe zyrat paguajnë me normën 0.2% (deri në 4 herë më shumë se banimi). Por problemi i vërtetë nuk janë tarifat — janë rivlerësimet e sipërfaqes dhe zonës. Nëse prona juaj ka ndryshuar kategori zone (nga periferike në qendrore pas zhvillimit urban) — fatura rritet ndjeshëm pa njoftim individual. Shumica e pronarëve e zbulojnë borxhin kur do shesin pronën.

Deklaratën Individuale Vjetore të të Ardhurave (DIVA) e dorëzojnë individët me të ardhura bruto mbi 1,200,000 lekë/vit, ata me më shumë se një punëdhënës, ose me mbi 50,000 lekë të ardhura të tjera të patatuara (afati 31 mars); zyrtarët publikë deklarojnë pasurinë veçmas pranë ILDKPKI-së (Ligji 9049/2003). Por edhe ata që nuk kanë detyrim formal mund të kenë problem: kur shisni pronën, noteri verifikon situatën tuaj tatimore.

Nëse keni detyrime të papaguara (taksa ndërtese, tatim fitimi, tatim qeraje) — transaksioni bllokohet derisa të shlyeni borxhet. Pronarë që mendojnë se mund ta shesin pronën shpejt zbulojnë borxhe 3-5 vjeçare me kamatë. Bizneset dorëzojnë bilancin ku pasuritë fikse listohen — por nëse vlera kontabël nuk përputhet me realitetin, kontrolli e zbulon.

Kur shitni pronë: 15% tatim mbi fitimin kapital (çmimi shitjes minus çmimi blerjes). Plus tarifa noterie (~1%), tarifa hipoteke (~0.3%), dhe nëse jeni subjekt TVSH — 20% TVSH mbi ndërtesa tregtare.

Rivlerësimet e pronave (2024-2025) ndikuan bazën tatimore: nëse prona u rivlerësua me çmim më të lartë, baza juaj e blerjes u rrit — tatimi kapital zvogëlohet. Por nëse nuk keni marrë pjesë në rivlerësim — paguani tatim mbi diferencën nga çmimi origjinal i blerjes, zakonisht shumë më i ulët. A e dini çmimin bazë të pronës suaj sot?

Nëse biznesi juaj zotëron pronën ku operon (lokal, zyrë) — ka avantazh tatimor: amortizimi 5%/vit zbret nga tatimi mbi fitimin. Pronë 10M lekë = 500,000 lekë amortizim/vit = 75,000 lekë tatim i kursyer çdo vit.

Mirëmbajtja, riparimi dhe taksa e ndërtesës janë gjithashtu shpenzime të zbritshme. Shitja e pronës biznesi gjeneron fitim kapital (tatim 15%) — por amortizimi i akumuluar zvogëlon bazën tatimore. Pronarë që nuk e kanë regjistruar pronën si pasuri fikse po humbasin zbritje vjetore. A e keni regjistruar pronën tuaj saktë?