Nomadët Dixhitalë në Shqipëri — Pas 12 Muajve Bëheni Rezident Tatimor

Ligji 25/2022 "Për Hyrjen, Qëndrimin dhe Punësimin e të Huajve" krijoi "Lejen e Qëndrimit Unik" (Unique Permit) për punëtorët e largët dixhitalë. Gjatë 12 muajve të parë nuk lindin detyrime tatimore në Shqipëri — paguani tatimin vetëm në vendin ku jeni rezident fiskal.

Leja zgjat 1 vit me mundësi rinovimi. Aplikimi bëhet pranë Drejtorisë së Përgjithshme të Kufirit dhe Migracionit, me dokumentacion të punësimit ose freelancing-ut, sigurim shëndetësor ndërkombëtar, dhe dëshmi të ardhurash mbi 2,800 EUR/muaj.

Sipas Ligjit 29/2023 neni 4, çdo person që qëndron në Shqipëri 183 ose më shumë ditë brenda një viti kalendarik bëhet rezident fiskal shqiptar — subjekt i tatimit mbi të ardhurat botërore (worldwide income). Ditët llogariten duke përfshirë ditën e mbërritjes dhe largimit.

Çfarë gabojnë shumica: mendojnë se rinovimi i lejes nuk ndikon statusin fiskal. Gabim. Leja e qëndrimit dhe rezidenca fiskale janë dy gjëra të ndryshme. Mund të keni leje 1-vjeçare por të jeni bërë rezident fiskal që nga dita 183. Nëse nuk regjistroheni me NIPT dhe nuk deklaroni — DPT-ja llogarit detyrimin retroaktivisht me kamatë-vonesë 0.06%/ditë. Nomadë dixhitalë me të ardhura 50,000 EUR/vit: ekspozimi mund të arrijë 3,000-5,000 EUR në detyrime të prapambetura plus interesa.

Si rezident fiskal që punon si freelancer ose kontraktor i pavarur, duhet të regjistroheni si Person Fizik pranë QKB-së dhe të merrni numrin NIPT (Numri i Identifikimit të Personit të Tatueshëm). Pas regjistrimit duhet të lëshoni fatura elektronike përmes sistemit të fiskalizimit (CIS — Central Invoice System) sipas Ligjit 87/2019.

Faturat ndaj klientëve të huaj lëshohen me 0% TVSH me shënimin "eksport shërbimi". Nuk nevojitet regjistrimi për TVSH nëse xhiroja vjetore mbetet nën 10 milionë lekë (~86,000 EUR).

Vendimi i Gjykatës Kushtetuese i qershorit 2024 riktheu tatimin 0% mbi fitimin për bizneset e vogla me xhiro vjetore deri në 14 milionë lekë (~120,000 EUR), deri në vitin 2029. Kjo do të thotë: nëse fitimi juaj vjetor nuk kalon këtë prag, paguani 0% tatim mbi fitimin.

Mbi 14 milionë lekë norma është 15%. Tatimi mbi të ardhurat personale (PIT) aplikohet sipas shkallës: 0% deri 50,000 lekë/muaj, 13% deri 200,000 lekë/muaj, dhe 23% mbi 200,000 lekë/muaj.

Si Person Fizik i vetëpunësuar, paguani kontribute të detyrueshme mbi sigurimet shoqërore (~23% të pagës minimale bazë, rreth 15,700 lekë/muaj ose ~127 EUR). Kontributet mbulojnë sigurimet shoqërore (pension, papunësi) dhe sigurimet shëndetësore.

Pagesa bëhet mujore pranë bankës ose online. Nëse keni sigurim shëndetësor ndërkombëtar privat, sigurimet shëndetësore shqiptare mbeten detyrim ligjor i veçantë.

Shqipëria ka nënshkruar 46 marrëveshje DTT — përfshirë me shumicën e vendeve të BE-së, Turqinë, Mbretërinë e Bashkuar, Kinën dhe Emiratet Arabe. Marrëveshjet sigurojnë që nuk tatoheni dy herë mbi të njëjtin fitim.

Por kujdes: nuk ka DTT me SHBA-në, Kanadanë, ose Australinë. Nëse jeni qytetar amerikan, keni detyrim tatimor si ndaj IRS-it ashtu edhe ndaj DPT-së shqiptare, pa DTT për të eliminuar tatimin e dyfishtë (vetëm Foreign Tax Credit sipas rregullave IRS).

Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve mund të riklasifikojë të ardhurat tuaja si "marrëdhënie punësimi" nëse plotësoni disa kritere: mbi 80% e të ardhurave vijnë nga një klient i vetëm, ose mbi 90% brenda 3 viteve. Në këtë rast, detyrimi tatimor llogaritet si punësim (PIT progresiv + kontribute të plota punëdhënësi).

Për të shmangur këtë: punoni me disa klientë, përdorni kontrata freelance me afate të qarta, dhe mos pranoni udhëzime operative nga klienti. Për më shumë rreth kontabilitetit specifik për IT-istët, lexoni guidën për IT dhe Freelancer.