Importoni Mallra? Kodi HS i Gabuar dhe TVSH-ja e Papërdorur Po Ju Kushtojnë Dyfish
Valbona Xhanaj, kontabiliste me 35 vjet përvojë, e çertifikuar për konsulencë tatimore e doganore, identifikon gabimet e klasifikimit doganor dhe mbipagesen e TVSH-së së importit që shumica e importuesve shqiptarë bëjnë — duke paguar tarifa më të larta se sa duhet ose duke mos-kthyer TVSH-në si kredit.
Permbajtja
- Tre shtresat e kostos: tarifa + TVSH + akcizë — ku mbipaguhet më shpesh
- Kodi HS i gabuar: vonesa, gjobë, dhe tarifa më e lartë se duhet
- Gabimi kontabël: vetëm çmimi i faturës pa tarifat doganore = fitim i shtrembëruar
- TVSH 20% e paguar në kufi: pa regjistrim TVSH, ajo bëhet kosto — jo kredit
- Pa certifikatën EUR.1: paguani tarifë të plotë edhe për importin nga CEFTA/BE
1Tre shtresat e kostos: tarifa + TVSH + akcizë — ku mbipaguhet më shpesh
Çdo importues shqiptar përballet me tre kategori kostosh tatimore në kufi:
- Tarifa doganore (detyrim doganor): norma varion 0%–15% sipas kodit doganor (HS Code) të mallit. Importet nga vendet e CEFTA-s (Ballkani Perëndimor) kanë tarifa 0% ose të reduktuara. Importet nga BE-ja gjithashtu kanë tarifa të favorshme sipas Marrëveshjes SAA.
- TVSH e importit: 20% mbi bazën doganore (vlera e mallit + tarifa doganore + kosto transporti CIF). Kjo TVSH paguhet në kufi dhe pastaj mund të zbritet si TVSH e blerjes nëse biznesi është i regjistruar për TVSH.
- Akciza: vlen vetëm për produkte specifike — alkooli, duhani, karburanti, automjetet. Nëse nuk importoni këto kategori, akcizë nuk paguani.
2Kodi HS i gabuar: vonesa, gjobë, dhe tarifa më e lartë se duhet
Zhdoganimi i mallrave importuese bëhet nëpërmjet Administratës Doganore shqiptare (sistemi ASYCUDA World):
- Paraqisni deklaratën doganore: zakonisht e përgatit agenti doganor i biznesit tuaj me dokumentet e importit
- Dokumentet e nevojshme: fatura tregëtare (commercial invoice), lista e ngarkesës (packing list), bill of lading ose airway bill, çertifikata e origjinës (nëse aplikohet për tarifa preferenciale), çertifikata sanitare/fitosanitare (për ushqime)
- Llogaritja dhe pagesa e detyrimeve: bëhet elektronikisht ose me urdhër pagese bankare
- Lëshimi i mallrave: pas verifikimit dhe pagesës
Unë koordinoj me agentin doganor të klientit dhe siguroj pasqyrimin e saktë të kostove doganore në kontabilitet.
3Gabimi kontabël: vetëm çmimi i faturës pa tarifat doganore = fitim i shtrembëruar
Kostoja e inventarit të importuar duhet të përfshijë të gjitha kostot deri në vendin e destinacionit:
- Çmimi i faturës nga furnitori i huaj
- Tarifa doganore — pjesë e kostos së stoqit, jo shpenzim i veçantë
- TVSH e importit — zbrisë si TVSH e blerjes (nëse jeni i regjistruar) ose shpenzim (nëse nuk jeni)
- Kosto transporti deri në depo
- Shpenzimi i agjentit doganor — shpenzim administrativ
Gabimi tipik: disa biznese pasqyrojnë vetëm çmimin e faturës pa tarifat doganore — kjo nënvlerëson stoqin dhe shtrembëron fitimin. Unë siguroj llogaritjen korrekte të kostos totale të importit.
4TVSH 20% e paguar në kufi: pa regjistrim TVSH, ajo bëhet kosto — jo kredit
Nëse biznesi juaj është i regjistruar për TVSH, TVSH-ja e paguar në kufi (20% e bazës doganore) kthehet si kredit TVSH-je — e zbrisni nga TVSH-ja e shitjeve në deklaratën mujore. Kjo e bën importin shumë më të lirë efektivisht.
Nëse nuk jeni i regjistruar për TVSH (xhiro nën 10 milionë lekë), TVSH-ja e importit bëhet kosto shtesë — dhe rrit çmimin e kostos së mallit. Për biznese me importim të rregullt, regjistrimi vullnetar për TVSH mund të kursejë kosto të konsiderueshme. Unë llogarit kthimin vjetor të TVSH-së për secilin skenar.
5Pa certifikatën EUR.1: paguani tarifë të plotë edhe për importin nga CEFTA/BE
Shqipëria ka marrëveshje tregtare preferenciale që ulin ose eliminojnë tarifat doganore:
- CEFTA (Kosova, Maqedonia e Veriut, Bosnja, Serbia, Mali i Zi): shumica e mallrave me tarifa 0%
- SAA me BE-në: tarifat doganore janë reduktuar gradualmente dhe shumica e importeve nga BE mbeten me tarifa 0% ose minimale
- Turqia: marrëveshje preferenciale bilaterale me tarifa të reduktuara
Çertifikata e origjinës (Form EUR.1 ose Deklarata e Eksportuesit të Autorizuar) është e domosdoshme për të përfituar tarifat preferenciale. Pa çertifikatën e duhur, dogana aplikon tarifën e plotë të MFN (Most Favored Nation).
Pyetje të shpeshta
- A mund të zhdoganoj vetë pa agjent?
- Ligjërisht po — por gabimi në kodin HS sjell vonesa dhe gjoba. Për importe tregtare të rregullta, agjenti doganor i licencuar kursen shumë më tepër se sa kushton.
- Çfarë ndodh nëse deklaroj vlerë të ulët në doganë?
- Nënvlerësimi: kundërvajtje doganore dhe penale. Dogana rivlerëson me çmim tregu + gjobë deri 100% e detyrimeve + kamatë + ndjekje penale. Fatura fiktive nuk kalon.
- A ia vlen regjistrimi TVSH vetëm për importin?
- Nëse importoni rregullisht: shumë mundshëm po. TVSH 20% e paguar në kufi kthehet si kredit — pa regjistrim, ajo bëhet kosto direkte. Shihni analizën e regjistrimit vullnetar.