Kontrata Shërbimi vs Punës — DPT-ja Po Kontrollon, Riklasifikimi Kushton Shtrenjtë
Valbona Xhanaj, kontabiliste me 35 vjet përvojë, e çertifikuar për konsulencë tatimore e doganore, paralajmëron: DPT-ja po kontrollon kontratat e shërbimit. Riklasifikimi si punësim i fshehur sjell tatim retroaktiv mbi pagën + kontribute ISSH mbi vite mbrapa + gjoba 100%. Shumica e bizneseve nuk e njohin rrezikun.
Permbajtja
Dallimi kryesor: marrëdhënie punësimi vs marrëdhënie tregtare
Dallimi fundamental midis dy kontratave është natyrës juridike e marrëdhënies:
Kontrata e punës krijon marrëdhënie punëdhënës-punonjës — punonjësi punon nën drejtimin dhe kontrollin e punëdhënësit, me orar të caktuar, brenda strukturës organizative. Kodi i Punës i Shqipërisë mbron punonjësin me të drejta minimale (leje vjetore, sëmundje, mbajtje pune).
Kontrata e shërbimit krijon marrëdhënie midis dy subjekteve të pavarura tregëtare — kontraktorin (që mund të jetë Person Fizik, SH.P.K ose individ) dhe biznesin klient. Kontraktori ofron rezultat (jo orë pune), vendos oraret e veta dhe mund të punojë me klientë të tjerë njëkohësisht.
Tatimi dhe sigurimet — si ndryshon për biznesin
Kontrata e punës (punëdhënësi paguan):
- Kontribute ISSH punëdhënës: 15% mbi pagën bruto
- Sigurim shëndetësor punëdhënës: 1.7% mbi pagën bruto
- Tatim mbi të ardhurat: withheld at source (punëdhënësi e mban dhe paguan)
- Kosto totale punëdhënësi: ~17% mbi pagën bruto
Kontrata shërbimi (biznesi paguan):
- Nëse kontraktori është Person Fizik pa NIPT: biznesi mban tatim në burim 15% mbi pagesën neto dhe e paguan DPT-së
- Nëse kontraktori ka NIPT (Person Fizik ose SH.P.K): paguan faturë tatimore, pa mbajtje tatimi — kontraktori menaxhon tatimet e veta
- Nuk ka kontribute ISSH nga biznesi — kursi i madh!
Rreziku i riklasifikimit — kur DPT-ja vendos se kontrata e shërbimit është punësim
DPT-ja riklasfikon kontratat e shërbimit si punësim të fshehur nëse konstatojnë të gjitha kushtet e marrëdhënies së punës: kontraktori punon ekskluzivisht për një klient, ka orar të caktuar nga klienti, punon me mjetet dhe ambientet e klientit, dhe nuk ka autonomi mbi mënyrën e kryerjes së punës.
Pasojat e riklasifikimit janë të rënda: kontribute ISSH të papaguara + kamatë-vonesa (mbi vite mbrapa) + gjoba 100% e kontributeve të evazionuara + tatim mbi të ardhura shtesë. Unë rishikoj kontratat e shërbimit të klientëve para nënshkrimit dhe rekomandoj klauzolat e nevojshme që mbrojnë nga riklasifikimi.
TVSH-ja dhe kontratat e shërbimit
Nëse kontraktori juaj është subjekt TVSH, fatura e tij do të ketë 20% TVSH shtesë. Ky TVSH:
- Zbritet nga biznesi klient nëse edhe ai është subjekt TVSH
- Bëhet kosto shtesë nëse biznesi klient nuk është subjekt TVSH
Bizneset që punojnë me kontraktorë të shumtë TVSH dhe nuk janë vetë subjekte TVSH — paguajnë 20% shtesë për çdo faturë. Ky është argument shtesë për regjistrimin vullnetar TVSH në disa raste. Unë ndihmoj klientët të kuptojnë ndikimin e TVSH-së në zinxhirin e shpenzimeve.
Kriteret për zgjedhjen e formës së duhur
Unë rekomandoj kontratën e punës kur: punonjësi do të punojë gjatë gjithë kohës për ju, keni nevojë për kontroll të plotë mbi mënyrën e punës dhe orarit, veprimtaria kërkon prezencë fizike të rregullt dhe punonjësi nuk ka ekspertizë të pavarur tregu.
Rekomandoj kontratën e shërbimit kur: keni nevojë për ekspertizë specifike për projektin (konsultant IT, jurist, marketues), bashkëpunimi është afatshkurtër ose projekt-bazuar, kontraktori ka klientë të tjerë dhe autonomi të vërtetë dhe keni nevojë për fleksibilitet (nuk dëshironi kosto të fiksuara ISSH).
Pyetje të shpeshta
- A mund të kem të njëjtin person si punonjës dhe kontraktor njëkohësisht?
- Ky është pikërisht skenari që DPT-ja kërkon. E konsiderojnë evazion tatimor të maskuar — dhe kanë të drejtë. Nëse personi kryen detyra të ndryshme, mund të argumentohet, por kërkon strukturim profesional. Shumica e bizneseve që e bëjnë pa ndihmë përfundojnë me riklasifikim.
- Sa tatim mban biznesi mbi pagesën e kontraktorit individual?
- Pa NIPT: 15% tatim në burim, paguar DPT-së deri datën 20. Por kujdes — ky 15% nuk ju mbron nëse DPT-ja riklasfikon marrëdhënien. Nëse kontraktori juaj punon vetëm për ju, ka orar fikse, dhe përdor mjetet tuaja — 15% bëhet 16.7% kontribute punëdhënësi + tatim PIT + gjoba mbi vite mbrapa.
- Kontraktori im ka NIPT por nuk ka TVSH — si faturon?
- Faturë tatimore pa TVSH (me shënim "Person fizik pa detyrim TVSH"). Biznesi paguan shumën e plotë pa mbajtje tatimi. Por gabimi ku bien shumica: mendojnë se NIPT-i i kontraktorit i mbron nga riklasifikimi. Nuk i mbron. DPT-ja shikon substancën e marrëdhënies, jo formën e kontratës.