5 Dispozitat e Ligjit të TVSH-së që Bizneset Shqiptare Shkelin Pa e Ditur
Valbona Xhanaj, eksperte kontabël e çertifikuar pranë IEKA me mbi 30 vjet përvojë, identifikon dispozitat specifike të Ligjit Nr. 92/2014 që bizneset shqiptare shkelin më shpesh pa e ditur — dhe gjobat konkrete që vijnë kur DPT-ja i kap gjatë kontrollit.
Permbajtja
- Ligji ka 100+ nene — por këto 5 janë ato ku bizneset bien më shpesh
- Neni 11: Pragu i regjistrimit — 15 ditë vonesë, gjobë retroaktive
- Nenet 69-73: Zbritja e TVSH-së — 4 kushtet që DPT-ja kontrollon
- Normat 20% vs 6% vs 0% — gabimi që kushton më shumë se mendoni
- Fatura dhe fiskalizimi — nenet 77-79 që DPT-ja verifikon automatikisht
- Rimbursimi i TVSH-së — pse shumica e bizneseve nuk e marrin brenda afatit
Ligji ka 100+ nene — por këto 5 janë ato ku bizneset bien më shpesh
Ligji Nr. 92/2014 "Për tatimin mbi vlerën e shtuar" ka 12 krerë dhe mbi 100 nene. Shumica e pronarëve nuk e kanë lexuar kurrë — dhe kontabilisti i tyre ka supozuar se e njeh. Por DPT-ja e njeh fjalë për fjalë.
Pas 30 vjetëve pune me biznese në Tiranë, këto janë 5 dispozitat që shkaktojnë gjobat më të shpeshta: (1) afati 15-ditor i regjistrimit kur kaloni pragun 10M lekë — shumica e bizneseve e kalojnë pa e vënë re, (2) kushtet formale të zbritjes së TVSH-së hyrëse (neni 69) — fatura pa NSLF/NIVF nuk pranohet, (3) pro-rata e gabuar (neni 70) kur biznesi ka si veprimtari të tatueshme ashtu edhe të përjashtuara, (4) norma e gabuar 6% vs 20% pas ndryshimeve të Ligjit 79/2025, (5) autofakturimi i harruar për shërbime nga jashtë Shqipërisë.
Neni 11: Pragu i regjistrimit — 15 ditë vonesë, gjobë retroaktive
Çdo biznes me qarkullim mbi 10 milionë lekë brenda 12 muajve ka detyrimin të regjistrohet për TVSH brenda 15 ditëve. Shumica e bizneseve e kalojnë pragun pa e kuptuar — sidomos kur xhiroja rritet gradualisht.
Çfarë ndodh kur DPT-ja e zbulon? Regjistrim i detyrueshëm + TVSH retroaktive mbi të gjitha shitjet pas kalimit të pragut + kamatë-vonesë 0.06%/ditë + gjobë administrative. Bizneset e zbuluara pas kontrollit paguajnë mesatarisht 3-5 herë shumën e TVSH-së që do kishin deklaruar normalisht.
E kundërta vlen gjithashtu: regjistrimi vullnetar (neni 12) lejohet edhe nën pragun — i dobishëm për bizneset B2B. Çregjistrimi kërkon dy vjet radhazi nën prag, auditim final dhe shlyerje të plotë.
Nenet 69-73: Zbritja e TVSH-së — 4 kushtet që DPT-ja kontrollon
Shumica e bizneseve e konsiderojnë zbritjen e TVSH-së hyrëse si automatike: ke faturë, zbriste. Por ligji vendos 4 kushte kumulative (neni 69): (1) blerja duhet të jetë për qëllime ekonomike, (2) furnizuesi duhet të jetë i regjistruar për TVSH, (3) fatura duhet të plotësojë kërkesat e nenit 77, (4) fatura duhet të jetë e fiskalizuar me NSLF/NIVF.
Mungesa e njërit kusht = zbritje e refuzuar plotësisht. Nëse keni zbritur 300,000 lekë TVSH nga fatura pa fiskalizim — detyrimi juaj rritet me 300,000 lekë plus kamatë-vonesë 0.06%/ditë.
Pro-rata (neni 70) është kurtha tjetër: bizneset me veprimtari të përziera (të tatueshme + të përjashtuara) zbrisin vetëm pjesën proporcionale. Formula e gabuar do të thotë tatim shtesë mbi vite mbrapa — sepse korrigjimi i zbritjes (nenet 71-73) shkon deri 5 vjet. Lexoni më shumë te legjislacioni tatimor.
Normat 20% vs 6% vs 0% — gabimi që kushton më shumë se mendoni
Ligji Nr. 79/2025 zgjeroi listën e normës së reduktuar 6% (akomodim turistik, ushqime në restorant, libra, transport publik, shërbime të caktuara shëndetësore private). Aplikimi i gabuar i normës 6% kur duhet 20% sjell gjobë administrative — por edhe aplikimi i 20% kur mjafton 6% do të thotë që po paguani 14% shtesë pa nevojë.
Norma zero (0%) për eksporte dallon thelbësisht nga përjashtimi: me normë zero ruani të drejtën e zbritjes së TVSH-së hyrëse, me përjashtim e humbni. Ky dallim shpesh keqkuptohet — klinika private e përjashtuar (neni 53) nuk mund të zbresë TVSH-në e pajisjeve, ndërsa eksportuesi me normë zero (neni 50) e zbret plotësisht.
Gjobat e Ligjit 79/2025 u rritën: faturë pa fiskalizim nga 10,000 në 50,000 lekë; mospërfshirja e TVSH-së kur është e detyruar: nga 50,000 në 150,000 lekë.
Fatura dhe fiskalizimi — nenet 77-79 që DPT-ja verifikon automatikisht
Sistemi i DPT-së krahason automatikisht faturat në CIS me librat e shitjeve/blerjeve dhe deklaratat tuaja. Fatura duhet të përmbajë: NIPT-in e saktë të lëshuesit dhe marrësit, përshkrimin e plotë me sasi e çmim, normën e TVSH-së, kodin QR dhe NSLF/NIVF sipas Ligjit Nr. 87/2019.
Autofakturimi (neni 78) është gabimi i fshehur: kur blini shërbime nga jashtë Shqipërisë, ju detyroheni të lëshoni vetë-faturë me TVSH. Shumica e bizneseve nuk e bëjnë — dhe kur DPT-ja kontrollon, detyrohen të paguajnë TVSH-në e papaguar plus gjoba.
Detyrimet e mbajtjes së regjistrave (neni 80): libri i shitjeve dhe blerjeve ruhet 5 vjet. Afati i parashkrimit: 5 vjet (7 vjet nëse konstatohet mashtrim). Ruani dokumentacionin e TVSH-së për të paktën 7 vjet.
Rimbursimi i TVSH-së — pse shumica e bizneseve nuk e marrin brenda afatit
Ligji (neni 74-76) parashikon rimbursim brenda 30 ditëve — por në praktikë procedura zgjat 60-90 ditë. Pse? Sepse DPT-ja bën verifikim të hollësishëm para rimbursi: kontrollon çdo faturë hyrëse, verifikon NIPT-et e furnitorëve, krahason me deklaratat e palëve të treta.
Bizneset me dokumentacion të pastër përfitojnë nga statusi i ri "tatimpagues i besueshëm" (Ligji 79/2025): rimbursim i akseleruar brenda 15 ditësh. Kushti: 3 vjet histori të pastër tatimore. Eksportuesit kanë gjithashtu të drejtë rimbursi prioritar brenda 15 ditësh (neni 76).
A e dini në cilën kategori bie biznesi juaj — dhe a po humbni para duke pritur rimbursim që mund të përshpejtohet?
Pyetje të shpeshta
- Çfarë ndodh nëse biznesi nuk regjistrohet kur kalon pragun 10 milionë lekë?
- DPT-ja mund të regjistrojë detyrimisht tatimpaguesin, të llogarisë TVSH-në retroaktivisht bashkë me kamatë-vonesa 0.06%/ditë dhe gjoba administrative. Bizneset e zbuluara pas kontrollit paguajnë mesatarisht 3-5 herë shumën e TVSH-së së deklaruar.
- Cilat janë ndryshimet kryesore të Ligjit 79/2025?
- Pragu i regjistrimit mbeti 10M lekë. Ndryshimet: normë 6% e zgjeruar për kategori të reja shërbimesh, status "tatimpagues i besueshëm" me rimbursim 15-ditor, rregulla specifike për platformat dixhitale e-commerce, dhe gjoba të rritura — faturë pa fiskalizim tani 50,000 lekë (nga 10,000).
- Si funksionon pro-rata e TVSH-së?
- Sipas nenit 70, pro-rata llogaritet si raport mes xhiros së tatueshme dhe xhiros totale vjetore. Nëse 70% e xhiros është e tatueshme, zbrini vetëm 70% të TVSH-së hyrëse. Llogaritja paraprake bëhet në janar; korrigjimi final në deklaratën e dhjetorit. Gabimi në pro-rata shkakton rivlerësim deri 5 vjet mbrapa.
- A duhet të vetëfakturohem kur blej shërbime nga jashtë?
- Po. Neni 78 kërkon autofakturim kur furnizuesi është jashtë Shqipërisë. Shumica e bizneseve e injorojnë këtë detyrim — por DPT-ja e kontrollon duke krahasuar pagesat bankare ndërkombëtare me faturat e deklaruara. Mungesa sjell TVSH të papaguar + gjobë.