5 Dispozitat e Ligjit të TVSH-së që Bizneset Shqiptare Shkelin Pa e Ditur

Ligji Nr. 92/2014 "Për tatimin mbi vlerën e shtuar" ka 12 krerë dhe mbi 100 nene. Shumica e pronarëve nuk e kanë lexuar kurrë — dhe kontabilisti i tyre ka supozuar se e njeh. Por DPT-ja e njeh fjalë për fjalë.

Pas 30 vjetëve pune me biznese në Tiranë, këto janë 5 dispozitat që shkaktojnë gjobat më të shpeshta: (1) afati 15-ditor i regjistrimit kur kaloni pragun 10M lekë — shumica e bizneseve e kalojnë pa e vënë re, (2) kushtet formale të zbritjes së TVSH-së hyrëse (neni 69) — fatura pa NSLF/NIVF nuk pranohet, (3) pro-rata e gabuar (neni 70) kur biznesi ka si veprimtari të tatueshme ashtu edhe të përjashtuara, (4) norma e gabuar 6% vs 20% pas ndryshimeve të Ligjit 79/2025, (5) autofakturimi i harruar për shërbime nga jashtë Shqipërisë.

Çdo biznes me qarkullim mbi 10 milionë lekë brenda 12 muajve ka detyrimin të regjistrohet për TVSH brenda 15 ditëve. Shumica e bizneseve e kalojnë pragun pa e kuptuar, sidomos kur xhiroja rritet gradualisht.

Çfarë ndodh kur DPT-ja e zbulon? Regjistrim i detyrueshëm + TVSH retroaktive mbi të gjitha shitjet pas kalimit të pragut + gjobë 0.06%/ditë + gjobë administrative. Bizneset e zbuluara pas kontrollit paguajnë mesatarisht 3-5 herë shumën e TVSH-së që do kishin deklaruar normalisht.

E kundërta vlen gjithashtu: regjistrimi vullnetar (neni 12) lejohet edhe nën pragun, i dobishëm për bizneset B2B. Çregjistrimi kërkon dy vjet radhazi nën prag, auditim final dhe shlyerje të plotë.

Shumica e bizneseve e konsiderojnë zbritjen e TVSH-së hyrëse si automatike: ke faturë, zbriste. Por ligji vendos 4 kushte kumulative (neni 69): (1) blerja duhet të jetë për qëllime ekonomike, (2) furnizuesi duhet të jetë i regjistruar për TVSH, (3) fatura duhet të plotësojë kërkesat e nenit 77, (4) fatura duhet të jetë e fiskalizuar me NSLF/NIVF.

Mungesa e njërit kusht = zbritje e refuzuar plotësisht. Nëse keni zbritur 300,000 lekë TVSH nga fatura pa fiskalizim, detyrimi juaj rritet me 300,000 lekë plus gjobë 0.06%/ditë.

Pro-rata (neni 70) është kurtha tjetër: bizneset me veprimtari të përziera (të tatueshme + të përjashtuara) zbrisin vetëm pjesën proporcionale. Formula e gabuar do të thotë tatim shtesë mbi vite mbrapa, sepse korrigjimi i zbritjes (nenet 71-73) shkon deri 5 vjet. Lexoni më shumë te legjislacioni tatimor.

Ligji Nr. 79/2025 zgjeroi listën e normës së reduktuar 6% (akomodim turistik, ushqime në restorant, libra, transport publik, shërbime të caktuara shëndetësore private). Aplikimi i gabuar i normës 6% kur duhet 20% sjell gjobë administrative, por edhe aplikimi i 20% kur mjafton 6% do të thotë që po paguani 14% shtesë pa nevojë.

Norma zero (0%) për eksporte dallon thelbësisht nga përjashtimi: me normë zero ruani të drejtën e zbritjes së TVSH-së hyrëse, me përjashtim e humbni. Ky dallim shpesh keqkuptohet, klinika private e përjashtuar (neni 53) nuk mund të zbresë TVSH-në e pajisjeve, ndërsa eksportuesi me normë zero (neni 50) e zbret plotësisht.

Gjobat për faturën e pafiskalizuar janë ato të Ligjit 9920/2008: neni 124 për shkeljet në procedurën e fiskalizimit, 25,000 / 50,000 / 75,000 lekë sipas llojit të tatimpaguesit, dhe neni 123 për moslëshimin e faturës. Ligji 79/2025, datë 11.12.2025, preku në kreun e dënimeve nenet 115, 115/1, 116/2/c dhe 124/1; nuk i ndryshoi shumat e nenit 123.

Sistemi i DPT-së krahason automatikisht faturat në CIS me librat e shitjeve/blerjeve dhe deklaratat tuaja. Fatura duhet të përmbajë: NIPT-in e saktë të lëshuesit dhe marrësit, përshkrimin e plotë me sasi e çmim, normën e TVSH-së, kodin QR dhe NSLF/NIVF sipas Ligjit Nr. 87/2019.

Autofakturimi (vetëfaturimi, neni 96 pika 3 i Ligjit 92/2014) është gabimi i fshehur: kur blini shërbime nga jashtë Shqipërisë, ju detyroheni të lëshoni vetë-faturë me TVSH. Shumica e bizneseve nuk e bëjnë, dhe kur DPT-ja kontrollon, detyrohen të paguajnë TVSH-në e papaguar plus gjoba.

Detyrimet e mbajtjes së regjistrave (neni 80): libri i shitjeve dhe blerjeve ruhet 5 vjet. Afati i parashkrimit: 5 vjet (7 vjet nëse konstatohet mashtrim). Ruani dokumentacionin e TVSH-së për të paktën 7 vjet.

Ligji (neni 74-76) parashikon rimbursim brenda 30 ditëve — por në praktikë procedura zgjat 60-90 ditë. Pse? Sepse DPT-ja bën verifikim të hollësishëm para rimbursi: kontrollon çdo faturë hyrëse, verifikon NIPT-et e furnitorëve, krahason me deklaratat e palëve të treta.

Bizneset me dokumentacion të pastër përfitojnë nga statusi i ri "tatimpagues i besueshëm" (Ligji 79/2025): rimbursim i akseleruar brenda 15 ditësh. Kushti: 3 vjet histori të pastër tatimore. Eksportuesit kanë gjithashtu të drejtë rimbursi prioritar brenda 15 ditësh (neni 76).

A e dini në cilën kategori bie biznesi juaj — dhe a po humbni para duke pritur rimbursim që mund të përshpejtohet?