Ligji i Startup-eve në Shqipëri (Nr. 25/2022): Çfarë Ofron Realisht

Ligji nr. 25/2022 "Për mbështetjen dhe zhvillimin e startup-eve" (miratuar më 10.3.2022) krijon një kuadër mbështetës për sipërmarrjet inovative. Është e rëndësishme të kuptohet çfarë ofron realisht ligji — dhe çfarë jo, sepse në treg qarkullojnë pretendime të pasakta për "0% tatim fitimi për startup-et".

Çfarë përcakton ligji:

• Status startup-i me vetëdeklarim në një regjistër elektronik — pa aplikim të gjatë, pa tarifa (parimi "pa letër dhe tarifa zero", nenet 9 dhe 10).
• "Pasaporta e startup-it" — një dokument elektronik dhe numër personal që gjenerohet automatikisht në momentin e vetëdeklarimit (neni 11).
• Periudha e statusit dhe e inkubimit: 24 muaj nga vetëdeklarimi (neni 10, pika 2).
• Shërbimi "startup one-stop-shop", mbështetje nëpërmjet ekosistemit dhe akses në grante financiare konkurruese (nenet 5 dhe 14).

Çfarë NUK përmban ligji: asnjë normë tatimore. Ligji 25/2022 nuk cakton "0% tatim fitimi", nuk jep zbritje shtesë për kërkim-zhvillim, nuk vendos kufi qarkullimi për t'u kualifikuar, dhe nuk parashikon kredi tatimore për investitorët. Trajtimi tatimor i një startup-i rrjedh nga ligji i tatimit mbi të ardhurat (Ligji 29/2023), njësoj si për çdo biznes tjetër.

Një startup tatohet me të njëjtat rregulla si çdo biznes i vogël, sipas Ligjit 29/2023 "Për tatimin mbi të ardhurat":

• Qarkullim vjetor deri ALL 14,000,000: tatimi mbi të ardhurat/fitimin është 0%, i vlefshëm deri më 31 dhjetor 2029. Ky lehtësim vlen për të gjitha bizneset e vogla — jo vetëm për startup-et — dhe nuk buron nga ligji i startup-eve.
• Mbi ALL 14,000,000 qarkullim: i gjithë fitimi i tatueshëm tatohet — 15% deri në 14 milionë të fitimit të tatueshëm dhe 23% mbi këtë shumë.
• TVSH: regjistrimi është i detyrueshëm kur qarkullimi kalon ALL 10,000,000; norma standarde 20%. Tatimi 0% mbi fitimin nuk ju liron nga TVSH-ja.

Pra "0% tatim" nuk është një privilegj i statusit të startup-it që humbet nëse "shkelni një kusht" — është regjimi i përgjithshëm i biznesit të vogël, i lidhur me pragun e qarkullimit ALL 14,000,000, jo me statusin e startup-it.

Mbështetja financiare kryesore e ligjit janë grantet (neni 14). Karakteristikat:

• Jepen nëpërmjet thirrjeve publike për aplikime dhe një procesi konkurrues e transparent përzgjedhjeje — nuk janë të garantuara për çdo startup.
• Forma, sasia, kriteret dhe afatet e granteve përcaktohen me vendim të Këshillit të Ministrave dhe publikohen në thirrjen përkatëse, jo në vetë ligjin. Prandaj shmangni çdo shifër fikse "grant deri X lekë" pa iu referuar thirrjes aktuale.
• Prioritetet e deklaruara përfshijnë inovacionin në fusha prioritare, impaktin pozitiv mjedisor, fuqizimin e të rinjve dhe të grave sipërmarrëse, dhe përfshirjen sociale.

Startup-et dhe lehtësuesit monitorohen; në rast keqpërdorimi të masave mbështetëse, Këshilli i Ministrave mund të kërkojë kthimin e shumës së përfituar (neni 15).

Statusi i startup-it zgjat 24 muaj nga vetëdeklarimi (neni 10, pika 2). Pas kësaj periudhe, subjekti vazhdon si biznes i zakonshëm dhe i nënshtrohet detyrimeve të plota fiskale dhe të tjera që zbatohen për të.

Planifikimi tatimor real i një startup-i nuk ka të bëjë me "ruajtjen e statusit" për tatimin, por me pragun e qarkullimit ALL 14,000,000: nëse qarkullimi vjetor e kalon këtë prag, i gjithë fitimi tatohet me 15% (dhe 23% mbi 14 milionë të fitimit të tatueshëm) — jo vetëm diferenca. Për biznese që rriten shpejt, ky tranzicion duhet parashikuar që herët.

Nëse jeni vetëdeklaruar (ose po mendoni të vetëdeklaroheni) si startup — a e dini ndryshimin mes asaj çka ofron realisht ligji (status, grante konkurruese, shërbime pa tarifa) dhe regjimit të përgjithshëm tatimor 0% nën 14M? A jeni gati për thirrjet e granteve dhe për detyrimet tatimore reale?

Na kontaktoni me të dhënat e biznesit — ju sqarojmë pozicionin tuaj tatimor real dhe si të përfitoni saktë nga mbështetja e ligjit.